Μουσικοί Παράδεισοι «εν ανεπαρκεία»

Η ψηφιακή εποχή, στην οποία έχουμε εισέλθει εδώ και σχεδόν 20 χρόνια έχει αλλάξει δραματικά τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες σε όλο το φάσμα.  Τίποτε δεν έχει μείνει ανεπηρέαστο. Όπως σε όλες τις σαρωτικές αλλαγές πέρα από τα «καλά», που ενδεχομένως προκύπτουν, υπάρχουν και παράπλευρες απώλειες, συνήθως αρκετές, καθώς το γύρισμα της σελίδας της ιστορίας πάντοτε συνεπάγεται αλλαγή ή απώλεια ρόλου για κάποιους. Ένας από τους τομείς που εμφανέστατα έχουν επηρεαστεί είναι η μουσική και ο κινηματογράφος. Η τεχνολογία της συμπίεσης των αρχείων ήταν το κρίσιμο γεγονός για να ανατραπεί εντελώς ο τρόπος με τον οποίο ο τελικός ακροατής ενός μουσικού έργου και ο τελικός θεατής μιας ταινίας βιώνουν τα αγαπημένα τους έργα τέχνης. Κάνοντας ένα γρήγορο πέρασμα από το χώρο του κινηματογράφου, εκτός από το δραστικό περιορισμό των ανεξάρτητων κινηματογραφικών αιθουσών και την αντικατάστασή τους από τα multiplex, έχει αλλάξει και η εμπειρία, η τελετουργία της κινηματογραφικής θέασης. Κύρια έκφανση της αλλαγής αυτής είναι  είναι κατά τη γνώμη μου η κατάργηση του διαλείμματος στη μέση της ταινίας. Τώρα πια η ταινία προβάλλεται μονοκόμματη. Έτσι δεν έχεις την ευκαιρία να τα πεις με την παρέα σου σχετικά με το πως τους φαίνεται η ταινία, να πεταχτείς μέχρι το μπαρ και φυσικά μέχρι το WC… Ήταν πολύ ενδιαφέρον πέρυσι το Μάρτιο όταν βρεθήκαμε με τα παιδιά μου στην Κέρκυρα, όπου λειτουργεί ο θαυμάσιος κινηματογράφος «Ορφεύς» και πήγαμε να παρακολουθήσουμε μια ταινία. Έκανε διάλειμμα !!! και αναγκάστηκα να απαντήσω στις ερωτήσεις των παιδιών και να τους εξηγήσω τη διαδικασία της κινηματογραφικής θέασης, όπως γινόταν παλιά. Αλλά και η μουσική έχει γίνει αγνώριστη. Downloading, streaming, MP3’s και κάθε λογής εφεύρεση έβγαλαν με συνοπτικές διαδικασίες από τη μέση το φυσικό προϊόν δηλαδή το CD και φυσικά τα παλαιότερα μέσα: δίσκο βινυλίου και κασέτα. Τώρα πια σε ένα USB stick κρεμασμένο μαζί με τα κλειδιά μας όλοι μας  κουβαλάμε παντού χιλιάδες τραγούδια, τόσα που σε άλλες εποχές θα γέμιζαν πάμπολλα ράφια και ντουλάπες ως δίσκοι. Ωραία, ευκολία, πολιτισμός, εξέλιξη. Όμως εμένα κάτι μου λείπει ή μάλλον πολλά μου λείπουν και νομίζω σε πολλούς μουσικόφιλους.

tumblr_mc0ya6ni151qa6un1o5_1280

Η αίσθηση του φυσικού προϊόντος της μουσικής είναι σχεδόν φετιχιστική. Το βινύλιο με το μεγαλόσχημο τετράγωνο χαρτονένιο εξωτερικό φάκελλο, τη διάφανη εσωτερική θήκη και φυσικά τα   υπέροχα εξώφυλλα, πραγματικά έργα τέχνης. Πιο μέσα ο ίδιος ο δίσκος, με τα αυλάκια του που γυρνούσαν αρμονικά πάνω στο πικάπ.

vintage1turntable

Η κασέτα πάλι χρησιμοποιούνταν πιο πολύ για «συλλογές-ιδιοκατασκευές», το λεγόμενο «home-taping», αρκετοί όμως όπως η αφεντιά μου διατηρούσαν συλλογή κασετών αντί για βινύλια. Το μικρό κουτάκι της κασέτας, άλλη μαγεία… Θυμάστε ότι έπρεπε να αλλάζεις πλευρά όταν τελείωνε η Α και έπρεπε να τη γυρίσεις στη Β. Θυμάστε επίσης τι γινόταν όταν το κασετόφωνο «μασούσε» την ταινία… ολόκληρες πατέντες για τη συγκόλληση.

cassette-001

Στο χαρτάκι του εξωφύλλου οι τίτλοι των τραγουδιών απέξω αλλά και στο εσωτερικό και πάνω στο κέλυφος αυτοκόλλητο με τον τίτλο του περιεχομένου.

Τέλος το CD, μικρογραφία του βινυλίου, με ήχο πιο επίπεδο, πιο λουστραρισμένο, πιο άψυχο σε σχέση με τα άλλα δύο μέσα που προαναφέρθηκαν. Στις επιμελημένες εκδόσεις των CD εξαιρετικά εξώφυλλα και βιβλιαράκια στο εσωτερικό με στίχους, πληροφορίες, φωτογραφίες, ένας μικρός θησαυρός…

diskopoleia-ypogeio-570

Μιλώ προσωπικά, αλλά νομίζω ότι ισχύει για πολλούς: αν μου ζητούσαν να προσδιορίσω κάποια μέρη ως επιγείους παραδείσους ανθρωπίνης προελεύσεως θα έλεγα χωρίς δισταγμό τα βιβλιοπωλεία και τα δισκοπωλεία. Και ενώ βιβλιοπωλεία περνούν δύσκολες εποχές και κλείνουν το ένα μετά το άλλο, έχουν όμως μια μεγαλύτερη αντοχή να επιδείξουν σε σχέση με τα δισκοπωλεία, που έχουν κυριολεκτικά αποψιλωθεί. Σε όλη τη χώρα δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 100 σήμερα… Χώροι απόλυτης μαγείας τα δισκοπωλεία. Μια μικρή βιωματική αναδρομή λέω να επιχειρήσω και όποιος θέλει ας ακολουθήσει, κάνοντας και ο ίδιος την ανάλογη δική του.

Είχα την τύχη να ζήσω τα φοιτητικά μου χρόνια στην Αθήνα της δεκαετίας του ΄80. Τα δισκοπωλεία (δισκάδικα) αμέτρητα και ολοζώντανα. Σε φάσεις αργόσχολες τα έπαιρνα με τη σειρά στον άξονα Ομόνοια-Σύνταγμα (και τις Κυριακές Μοναστηράκι για τα μεταχειρισμένα…). Τα σκήπτρα κατείχε η οδός Πανεπιστημίου. H αναφορά είναι ενδεικτική και η μνήμη (αναπόδραστα) επιλεκτική.  Ξεκινώντας από κάτι απίθανες στοές γύρω από την Ομόνοια, όπου έβρισκες εξωπραγματικά για την εποχή πράγματα, αμερικάνικα bootlegs, υπερ-σπάνιες κασέτες και άλλα τέτοια καλούδια. Ιδιαίτερη μνεία φυσικά στη Στοά Φέξη επί της Πατησίων.

%cf%84%ce%b6%ce%b9%ce%bd%ce%b1-791x960

Ανεβαίνοντας δεξιά κυριαρχούσε το θρυλικό δισκάδικο της Τζίνας, που άντεξε μέχρι πρόσφατα, οπότε ανακοινώθηκε το κλείσιμό του. Η κυρία Τζίνα, επιβλητική παρουσία με ξανθό περιποιημένο μαλλί, πάντα πρόθυμη να σου βρει ότι έψαχνες, διατηρούσε  εκτός από το κατάστημα και δισκογραφική εταιρεία τη «Tzina Records», στην οποία είχαν ηχογραφήσει σημαντικά ονόματα του ποιοτικού αλλά και του … λιγότερο ποιοτικού τραγουδιού. Συνεχίζοντας την άνοδο προς το Σύνταγμα στη στοά Πεσματζόγλου, το δισκοπωλείο που έστησε ο Νίκος Ξυλούρης και κρατούσε για πάνω από 30 χρόνια, νομίζω έως και σήμερα η σύζυγός του Ουρανία. Για εμένα όμως ο «ναός» ήταν το «Music Corner» στη γωνία Πανεπιστημίου και Ιπποκράτους. Ακόμη με θυμάμαι να χαζεύω και να «ζαχαρώνω» στη φροντισμένη βιτρίνα του το «Waiting For Colombus» των Little Feat…  Έχω περάσει ατελείωτες ώρες στο υπόγειο αυτού του μαγαζιού, ψαχουλεύοντας τους αμύθητους θησαυρούς του. Αναρωτιέμαι τι να κάνει η κυρία Μαρία Μπουρτζίκου, η αεικίνητη ψυχή του μαγαζιού, που το κρατούσε μαζί με τα παιδιά της. Ακόμη, το Jazz-Rock κοντά στη Νομική, το δισκοπωλείο των Αδελφών Φαληρέα στη Σκουφά στο Κολωνάκι, όπου χρόνια αργότερα υπήρξε το πολύ ενδιαφέρον «Multi-Culti» με ειδίκευση στις μουσικές του Τρίτου Κόσμου. Στην οδό Νίκης, το ιστορικό «Music Box» του πρωτοπόρου στην ελληνική μουσική βιομηχανία Μάρτεν Γκεζάρ.

%ce%bc%ce%b9%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%b9%ce%ba-%ce%bc%cf%80%ce%bf%ce%be-769x960

Ακόμη μικρό αλλά πολύ ζεστό και ενημερωμένο ήταν το τμήμα μουσικής, που διέθετε το πολυκατάστημα ΜΙΝΙΟΝ και καταστράφηκε ολοσχερώς από τον εμπρησμό του 1980. Ειδική μνεία για το κατάστημα της στοάς ΟΠΕΡΑ με ειδίκευση στην κλασσική μουσική και την όπερα, που ακόμη επιμένει. Είναι άπειρα, δεν τα θυμάμαι όλα, καθώς πολλά μικρά δισκάδικα υπήρχαν και στις περιφερειακές του Κέντρου περιοχές. Δεν θα ξεχάσω το μικρό μαγαζάκι στου Ζωγράφου, εκεί που αγόρασα το «Dark Side Of The Moon» των Pink Floyd. Στη Θεσσαλονίκη, όποτε ανέβαινα, σταθερή αξία είναι μέχρι σήμερα το «Stereodisc» στην Πλατεία Αριστοτέλους, πλούσιο, ψαγμένο, πρωτοποριακό και με άποψη. Η Θεσσαλονίκη είχε πάμπολλα εξαιρετικά δισκάδικα, από τα οποία αναρωτιέμαι πόσα έχουν μείνει ακόμη.

diskopoleia-mr-vinylios-570

Τα δισκάδικα της πόλης μου είναι οι τόποι που γενιές ολόκληρες γνωρίσαμε και προσεγγίσαμε τη μουσική, σε όλο της το φάσμα. Με τη βοήθεια του καλού φίλου μου και δισκοπώλη Θωμά Νικολίτσα, προσπάθησα να ανασυνθέσω το παρελθόν των δισκάδικων των Ιωαννίνων. Πάσα προσθήκη δεκτή και εκ προοιμίου συγγνώμη εάν ξέχασα κάποιο, από αυτά τα  τόσο αγαπημένα μας μαγαζιά.

Εξέχουσα θέση για πολλά χρόνια μέχρι το 1992, οπότε έκλεισε, είχε το κατάστημα του Άγγελου Κώτση στην οδό 28ης Οκτωβρίου, αριστερά λίγο μετά τη διασταύρωση με την οδό Χ.Τρικούπη. Ήταν το πιο μεγάλο, το απόλυτα ενημερωμένο δισκοπωλείο των Ιωαννίνων. Προσωπικά χαιρόμουν εκτός από το εσωτερικό και τη βιτρίνα του. Πολύ συχνά στη βιτρίνα ήταν αναρτημένα όλα τα εξώφυλλα των δίσκων από ένα συγκεκριμένο καλλιτέχνη ή συγκρότημα, ολόκληρη σχεδόν η δισκογραφία του. Θυμάμαι πόση εντύπωση μου είχε κάνει η βιτρίνα με την πλήρη δισκογραφία των Jethro Tull και τα υπέροχα εξώφυλλα. Όλη η σύνθεση της βιτρίνας ήταν έργο τέχνης από μόνη της. Μια προσωπική ανάμνηση σημαντική κρατώ από το μικρό κατάστημα του Απόστολου Μαράβα στο σημερινό πεζόδρομο της Μουλαϊμίδου. Εκεί αγόρασα τους δύο πρώτους δίσκους της συλλογής μου: Το «Book Of Dreams» του Steve Miller και το «A Kind of Hush» των Carpenters. Το επίσης μικρό και ζεστό κατάστημα του Λευτέρη Μακρή δίπλα στην είσοδο του κτιρίου της Ε.Η.Μ., είχε με θαυμαστό τρόπο συγκεντρώσει στο λιγοστό του χώρο μόνο ποιοτικά πράγματα από το ελληνικό και ξένο ρεπερτόριο. Μιας και βρισκόμαστε εκεί κοντά στην οδό Αβέρωφ, ειδική μνεία πρέπει αν γίνει στα πολύ παλιά δύο καταστήματα των αδελφών Μάρκου. Το ένα του Βασίλη Μάρκου επί της οδού Αβέρωφ με ειδίκευση στο λαϊκό και δημοτικό ρεπερτόριο, ενώ το άλλο του Κώστα Μάρκου στη στοά που ενώνει την Αβέρωφ με την Κωλέττη με έμφαση στη λαϊκή δισκογραφία. Από τα καταστήματα δίσκων με αμιγώς ελληνικό ρεπερτόριο θυμάμαι αυτό του Θανάση Παρασκευά στην αρχή της οδού Κ.Φρόντζου και του Παύλου Μάντζιου στη συμβολή Κάνιγγος και Ανεξαρτησίας.

i31-960x640

Ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή του ήταν το Video-Bar της Στοάς Ορφέα. Ένας συνδυασμός δισκοπωλείου και μπαρ, στο οποίο αντί για μουσική προβάλλονταν σε οθόνες μουσικά βιντεο-κλιπ. Το κατάστημα αυτό ανήκε στους αδελφούς Τάκη και Μάκη Οικονόμου και έκλεισε το 1993. Για πολλά χρόνια επίσης το κατάστημα του Σπύρου Κυριμκυρίδη ήταν γνωστό για τα ηχοσυστήματά του, διατηρούσε όμως και τμήμα πώλησης δίσκων, στην αρχή της 28ης Οκτωβρίου. Μακρόβιο υπήρξε και το πασίγνωστο δισκάδικο του συμμαθητή μου Άκη Λιόλιου («Il Disc’ Akis») φυσικά στη Ν.Ζέρβα 2. Σημείο αναφοράς για κάποια χρόνια και το κατάστημα του Θόδωρου Γαλανόπουλου στο σημερινό πεζόδρομο της Γρηγορίου Σακκά. Απέναντι από την Ακαδημία στη Δωδώνης υπήρχε το δισκάδικο του Λευτέρη Πανταζή (όχι του Λε-Πα, απλή συνωνυμία), που μου άρεσε ιδιαίτερα γιατί έφερνε δίσκους soul που δεν έβρισκες αλλού και ήταν η αδυναμία μου.  Τρία δισκάδικα πιο περιφερειακά ήταν το W.O.M (World Of Music) του Θοδωρή Πασχάλη, κάτω από το Δικαστικό Μέγαρο, του Φίλιππα Ράπτη στην προέκταση της Μιχ.Αγγέλου προς το γήπεδο και του Λάκη Καρακίτσου ψηλά στη Ν.Ζέρβα. Αξέχαστο θα μείνει σε όσους το είχαν επισκεφθεί στο μικρό διάστημα που λειτούργησε στα μέσα της δεκαετίας του ’80 το κατάστημα του Τάκη Παπαδημητρίου στην οδό Πουλίτσα. Ότι πιο πρωτοποριακό και ψαγμένο υπήρχε θα το έβρισκες εκεί. Ο καλός μου φίλος και σπουδαίος dj Διαμάντης Καμπαλώνης έστησε ένα μικρό αλλά θαυμάσιο δισκάδικο στο σημερινό πεζόδρομο της Μιχ.Αγγέλου. Πολλά από τα μοναδικά κομμάτια της συλλογής μου προέρχονται από το Nova Records του Διαμάντη. Είχες την εντύπωση ότι κάθε δίσκος που υπήρχε εκεί ήταν αποτέλεσμα εξαντλητικού ψαξίματος πριν εκτεθεί για πώληση.

151027_EM_records

Όλα αυτά τα δισκάδικα αποτελούν πια παρελθόν. Σήμερα υπάρχουν αν δεν κάνω λάθος μόνο τέσσερα (4) καταστήματα δίσκων στα Ιωάννινα και το τμήμα γνωστού πολυκαταστήματος για το οποίο όμως δε θεωρώ ότι μπορεί να συμπεριληφθεί εδώ. Το Beatnik στην οδό Ανεξαρτησίας, κοντά στο Γυαλί-Καφενέ, που έχει κυρίως βινύλια και μουσικά όργανα. Ομολογώ ότι δεν το έχω επισκεφθεί αλλά έχω την αίσθηση ότι πρόκειται για αξιόλογη προσπάθεια. Ο φίλος μου Λεωνίδας Βαταβάλης άνοιξε στην οδό Κάνιγγος 2γ το «Real Thing». Βαθύς γνώστης του ροκ ο Λεωνίδας έχει εξαιρετικό γούστο και σε άλλα είδη μουσικής και μπορεί να σε κατευθύνει. Το κατάστημά του έχει επίσης αρκετά  γκάτζετς και rock memorabilia. To «Rock Shop» του Θοδωρή Μαντζούρη συνεχίζει σε μικρότερο χώρο στον πεζόδρομο της Μουλαϊμίδου. Στην προηγούμενη θέση του στη Βλαχλείδη ήταν για πολλά χρόνια συνώνυμο της ποσότητας και ποιότητας. Είχε άπειρα πράγματα, που ήθελες χρόνο να … σκάψεις κυριολεκτικά για να τα βρεις. Τέλος, το αγαπημένο όλων των μουσικόφιλων της πόλης «Music Shop Giorgio», που ξεκίνησε το 1987 στη Στοά Νικολάτου για να μεταφερθεί το 1995 στη Στοά Ορφέα όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Ο Γιώργος και ο Θωμάς Νικολίτσας έστησαν αυτό το δισκάδικο με πραγματική αγάπη και μεράκι. Βαθύτατοι γνώστες της δισκογραφίας και συλλέκτες οι ίδιοι, καταλάβαιναν τον  κάθε πραγματικό συλλέκτη μουσικής. Ο Γιώργος έφυγε πριν από λίγα χρόνια για ψηλά και ο Θωμάς συνεχίζει πάντα με την ίδια αγάπη για τη μουσική. Τεράστια ποικιλία δισκογραφίας και προσωπική φιλική εξυπηρέτηση από το Θωμά στο μέγιστο βαθμό. Ένα πραγματικό σχολείο πολιτισμού, χωρίς υπερβολή.

42526_1

Οι εποχές αλλάζουν, κάποιες αξίες όπως η αγάπη για τη μουσική όμως πρέπει να παραμένουν σταθερές. Πέρα από τα χιλιάδες MP3 που όλοι  έχουμε στη μνήμη των υπολογιστών, νομίζω πως αξίζει να προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τη μουσική μέσα από το φυσικό προϊόν. Γι’αυτό, περάστε από όσα δισκοπωλεία έχουν απομείνει και συνεχίζουν. Η εποχή έχει αλλάξει, η μαγεία όμως του δισκάδικου είναι πάντα ανεκτίμητη !!!

Ανατομία ενός «ΟΧΙ» (που δεν ειπώθηκε ακριβώς…)

aaoxies

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες τιμούμε την απίστευτη εκείνη έκλαμψη του ελληνικού λαού, που ενωμένος και αποφασισμένος αντιστάθηκε στο φασισμό με τα όπλα. Όπως όλες οι εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα έτσι και αυτή κρύβουν διάφορα, που δε λέγονται και αποφεύγουμε να σκεφθούμε. Επιτρέψτε μου να κάνω μια προσπάθεια αναδίφησης σε μερικά από αυτά. Αναμφίβολα, ο Ιωάννης Μεταξάς ήταν δικτάτορας, χιτλερικής/μουσολινικής κοπής. Για την ιστορία, ο Μουσολίνι ήταν ο εφευρέτης του φασισμού και ο Χίτλερ αυτόν είχε ως ίνδαλμα. Ο Μεταξάς ήταν ένα κακέκτυπο του φασισμού/ναζισμού αλά ελληνικά.

xairetismos-metaxas__article

Ο Μεταξάς όμως ήταν και εξαιρετικός επιτελικός αξιωματικός πριν καταλάβει την εξουσία με το πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου 1936. Με την ιδιότητά του αυτή αποδύθηκε σε μια τεράστια προσπάθεια πολεμικής προπαρασκευής της Ελλάδας με μεγάλη ενίσχυση των βορείων συνόρων τόσο σε εγκαταστάσεις όσο και σε στρατεύματα. Αν και φορέας φασιστικής ιδεολογίας, αντιστάθηκε σθεναρά στο φλερτ των Ιταλών και Γερμανών και έλαβε όλως περιέργως την απόφαση να εντάξει τη χώρα στο άρμα της Μεγάλης Βρετανίας, ελπίζοντας σε βοήθεια, που όπως αποδείχθηκε την κρίσιμη ώρα ήταν πολύ λιγότερη από αυτή που του είχαν τάξει οι Άγγλοι. Ένα άλλο χαρακτηριστικό, που πρέπει για την ιστορική αλήθεια να πιστωθεί στο Μεταξά, ήταν η συστηματική και εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της εξωτερικής πολιτικής. Στην κυβέρνησή του δεν υπήρχε υπουργός Εξωτερικών καθώς είχε κρατήσει ο ίδιος το χαρτοφυλάκιο αυτό. Η εμμονή του με την παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων ήταν τέτοια, που είχε μεταφέρει μόνιμα σχεδόν το γραφείο του στο Υπουργείο Εξωτερικών, όπου ξημεροβραδιαζόταν ενημερωνόμενος από τις ελληνικές πρεσβείες ανά την Ευρώπη. Όλα αυτά του επέτρεψαν να είναι «έτοιμος από καιρό» όταν τον ξύπνησε ο Γκράτσι, πρέσβυς του Μουσολίνι για να του αναγγείλει την ιταλική εισβολή. Φορώντας τις πυζάμες του ο Μεταξάς απάντησε ακούγοντας τα νέα: «Alors, c’est la guerre…» («Ώστε λοιπόν έχουμε πόλεμο…»). Συνεπώς, το εμβληματικό «ΟΧΙ» δεν εκστομίστηκε ποτέ, αλλά το λέμε χάριν συντομίας…

elinital-medium

Ένα άλλο στοιχείο άξιο να ερευνηθεί είναι η στάση του πολιτικού κόσμου της χώρας στην κρίσιμη εκείνη στιγμή. Ως γνωστόν είχαμε δικτατορία. Οι πολιτικοί της Αριστεράς βρίσκονταν στις φυλακές, ενώ οι Κεντρώοι και Δεξιοί βρίσκονταν στο «γύψο», για να χρησιμοποιήσουμε τη γραφική παπαδοπουλική ορολογία. Είναι απίστευτο, αλλά οι έλληνες πολιτικοί στη συντριπτική τους πλειοψηφία «έκαναν την πάπια». Ελπίζοντας ότι οι Ιταλοί θα έκαναν ένα σύντομο περίπατο ως την Αθήνα και φυσικά θα ανέτρεπαν το Μεταξά για να επανέλθουν οι ίδιοι στο προσκήνιο, στην καλύτερη περίπτωση σιώπησαν !!! Υπάρχει όμως και χειρότερο: πολλοί από αυτούς, όταν επρόκειτο να σχηματιστεί η  πρώτη δωσιλογική κυβέρνηση υπό το στρατηγό Τσολάκογλου (ένα από τους πιο ηρωικούς και σπουδαίους αξιωματικούς στον πόλεμο της Αλβανίας – δυστυχώς…) οι ίδιοι διαγκωνίζονταν άν όχι να συμμετέχουν στην κυβέρνηση αυτή τουλάχιστον να βάλουν δικούς τους ανθρώπους. Ας μην πούμε ονόματα και στεναχωρηθούμε…. Θα πρέπει όμως να σημειώσει κανείς επώνυμα ως χειρότερη από όλες τη στάση του Νικολάου Πλαστήρα, που όντας εξόριστος στη Γαλλία οραματιζόταν τον εαυτό του σε ρόλο «Πεταίν» που να κυβερνά την Ελλάδα ως κράτος μαριονέττα των Ναζί και προπαγάνδιζε μάλιστα ανοιχτά τη ματαιότητα της Εθνικής Αντίστασης. Επειδή ο ελληνικός λαός συναγωνίζεται σε μνήμη το χρυσόψαρο, μεταπολεμικά τον εξέλεξε πρωθυπουργό και επί δεκαετίες λογιζόταν ως ιστορική μορφή της … δημοκρατικής παράταξης.

Δύο ήταν οι φωτεινές εξαιρέσεις (για την ακρίβεια μιάμισι…). Δύο μόνο πολιτικοί διακήρυξαν δημόσια ότι πρέπει να στηριχθεί από το λαό η κυβέρνηση και ο στρατός στην τιτάνια προσπάθεια κατά του φασισμού. Από το συντηρητικό χώρο ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και από την κομμουνιστική αριστερά ο Νίκος Ζαχαριάδης, έγκλειστος τότε στις φυλακές. Η δήλωση του Ζαχαριάδη ανακλήθηκε αργότερα άρον-άρον με παρέμβαση του ΚΚΕ, που δεν ήθελε να φαίνεται ότι κάνει πλάτες στο καθεστώς Μεταξά. Πραγματικά κρίμα…

1940-2

Το έπος του ’40 ανήκει στον ελληνικό λαό. Σε μια από τις εξαιρετικά σπάνιες φορές πανεθνικής ενότητας οι ανώνυμοι έλληνες στρατιώτες και άμαχοι πολίτες πορεύτηκαν για να κάνουν το καθήκον τους απέναντι στην πατρίδα και την ελευθερία. Χιλιάδες από αυτούς έκαναν τη διαδρομή χωρίς επιστροφή. Στρατιωτικά το εγχείρημα ήταν υπεράνθρωπο αλλά και καταδικασμένο. Κανείς δε μας βοήθησε ουσιαστικά και η εμπλοκή των Γερμανών επιτάχυνε το αναπόφευκτο. Σε ένα από τα πολλά  διεστραμμένα καπρίτσια της ελληνικής ιστορίας συνέπεσε να κυβερνά τη χώρα ένας δικτάτορας με σπουδαίο όμως στρατιωτικό και πολιτικό αισθητήριο και μαζί ένας λαός αποφασισμένος να μείνει ελεύθερος. Οι πολιτικοί του, όπως είδαμε, περί άλλα ετύρβαζαν και δολοπλοκούσαν, όπως συνήθως αλλού (συνειδητά) νυχτωμένοι, στον αυτιστικό μικρόκοσμο της εξουσιαστικής λογικής τους. Κάθε ομοιότητα -τηρουμένων των αναλογιών- με τη σημερινή πραγματικότητα δεν είναι καθόλου τυχαία, εκτιμώ…

Νομοθετείν εν Ελλάδι: Σαν πίνακας του Τζάκσον Πόλοκ…

jump-in
Jackson Pollock – «Jump In»

«Corruptissima re publica plurimae leges» – Τάκιτος, Ρωμαίος νομικός, ιστορικός και φιλόσοφος

Οποία έκπληξις !!! Με το άρθρο 8 του Ν.4411/2016 (ΦΕΚ Α’142-3.8.2016) εξαλείφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των πταισμάτων και των πλημμελημάτων κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές, που έχουν τελεσθεί μέχρι και τις 31.3.2016. Και δεν αποτελεί έκπληξη η εκ νέου θέση στο αρχείο ποινικών υποθέσεων καθώς θεσπίζεται για μια ακόμη φορά το εν λόγω μέτρο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης με αιτιολογία την αποσυμφόρηση των Δικαστηρίων και την επιτάχυνση απονομής της Δικαιοσύνης (φράση που εκτός από κλισέ-καραμέλα έχει γίνει γενικώς ανέκδοτο…). Αυτό σημαίνει πρακτικά πως χιλιάδες ποινικές υποθέσεις θα φύγουν από τη μέση και θα πάνε στο αρχείο, με μια θεωρητική δυνατότητα επαναφοράς τους εάν ο κατηγορούμενος υποπέσει μέσα σε δύο (2) έτη από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι (6) μηνών. Ακόμη και ένας πρωτοετής συνάδελφος της Νομικής Σχολής θα σας πει πως η ρύθμιση είναι πρόδηλα αντισυνταγματική, καθώς η συνταγματική αρχή της ισότητας «πάει περίπατο» εντελώς απροκάλυπτα. Αν είσαι τυχερός και έχεις διαπράξει το αδίκημα μέχρι την 31.3.2016, τότε επωφελείσαι και όλα καλά, το αδίκημά σου παραγράφεται. Αν όμως έχεις διαπράξει το αδίκημα την 1.4.2016 και εντεύθεν, τότε λυπούμεθα έχασες, διότι σε αυτή τη χώρα, τι να κάνουμε, κάποιος πρέπει να είναι το κορόϊδο της υπόθεσης….  Αλήθεια, αυτές οι ημερομηνίες πως καθορίζονται; έτσι τυχαία; Θέλω να ελπίζω πως ναι, γιατί αλλιώς δύσκολα μπορεί κανείς να πεισθεί ότι δεν κρύβουν συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Μπορεί κανείς να πει ότι, δε βαριέσαι καημένε, οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις ήταν μικροπράγματα, που είχαν δημιουργήσει μια -ας μου επιτραπεί ο χαρακτηρισμός- «σαβούρα», που προκαλούσε συμφόρηση στη Δικαιοσύνη και της αφαιρούσε χρόνο και ενέργεια. Δύσκολα μπορεί κανείς να αντιλέξει. Όμως, όταν η Ελληνική Πολιτεία θέσπιζε το αξιόποινο αυτών των πράξεων έκρινε ότι ήταν τιμωρητέες σύμφωνα με τις ποινικές διατάξεις που η ίδια ψήφιζε. Προς τι λοιπόν αυτό το υποκριτικό κρυφτούλι; Θα έπρεπε η Πολιτεία εάν κρίνει πλέον ότι κάποιες συμπεριφορές δεν είναι ποινικά αξιόλογες πολύ απλά να τις αποποινικοποιήσει και όχι να τις έχει à la carte, πριν και μετά την 31.3.2016 και τα τοιαύτα… Οι μαχόμενοι δικηγόροι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι οι ποινικές διατάξεις στην ελληνική νομοθεσία είναι όχι απλώς πέλαγος αλλά ωκεανός. Σε μια σοβαρή χώρα τα άρθρα του Ποινικού Κώδικα θα ήταν υπεραρκετά να καλύψουν κάθε ποινική παράβαση. Εν Ελλάδι όμως, όλα τα νομοθετήματα μικρά και μεγάλα, γενικά και ειδικά, έχουν πάντα ενσωματωμένες ποινικές διατάξεις για την εφαρμογή τους, φυσικά με ειδικές ποινές αμέτρητες και αχαρτογράφητες. Ίσως είναι η αντανάκλαση του φόβου της Πολιτείας πως έχει να κάνει με ένα λαό ατίθασο, που ρέπει στην παρανομία και την παραβατικότητα και πρέπει σε όλα τα ζητήματα να έχει από πάνω του το φόβητρο της ποινικής δίωξης. Έτσι λοιπόν έχουμε έξω από τον Ποινικό Κώδικα αναρίθμητες ποινικές διατάξεις για τα πάντα και κυρίως για τις (οικονομικές) υποχρεώσεις του πολίτη προς το Κράτος: Εφορία, Ασφαλιστικά Ταμεία κ.ο.κ. Είναι παρήγορο τουλάχιστον το γεγονός ότι πρόσφατα περιορίστηκε το αξιόποινο σε οφειλές άνω των 50.000 €.

move-it
Jacskon Pollock – «Move It»

Πάμπολλες φορές έχει επισημανθεί και τονιστεί το χάος της νομοθεσίας και του νομοθετείν στην Ελλάδα. Ένας αδιανόητος συρφετός από νομικά κείμενα, που παράγονται από διάφορες πηγές σωρηδόν, ασυντόνιστα και νευρωτικά, προσπαθώντας να καλύψουν κάθε βιοτική περίπτωση, ου μην αλλά και να «βολέψουν» συγκεκριμένες καταστάσεις μέσω φωτογραφικών διατάξεων (τακτική ιδιαίτερα συνήθης στα θερινά τμήματα της Βουλής, π.χ. 31 Ιουλίου ώρα 03.00’…). Έτσι έχουμε Νόμους, Προεδρικά Διατάγματα (Π.Δ.), Υπουργικές Αποφάσεις (Υ.Α.), Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (Κ.Υ.Α.), Εγκυκλίους, ξεχασμένους νόμους του 19ου αι. με γράμματα αντί αριθμών, Ψηφίσματα της Βουλής, ακόμη Νομοθετικά Διατάγματα (Ν.Δ.) και Αναγκαστικούς Νόμους (Α.Ν.) των κατά καιρούς δικτατοριών, όλα αυτά συμφύρονται και μπερδεύονται (όχι και τόσο γλυκά…) αλληλοεπικαλυπτόμενα και αλληλοαναιρούμενα. Μπορεί κάλλιστα να δει κανείς εγκύκλιο να καταργεί στην πράξη το νόμο μέσω της «άλλ’αντ’άλλων» ερμηνείας του νόμου αυτού κ.ο.κ. Ακόμη και οι Κώδικες, που υποτίθεται ότι είναι η ραχοκοκκαλιά της νομοθεσίας, είναι δυσλειτουργικοί με πληθώρα άρθρων και αμέτρητες βασανιστικές προθεσμίες. Σε ένα συνέδριο είχα ακούσει πως ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας στη Μεγάλη Βρετανία είναι … μόλις τέσσερα φύλλα και ισχύει από την εποχή του Κρόμγουελ, είναι δε απόλυτα λειτουργικός. Η ίδια η διαδικασία του νομοθετείν στη Βουλή έχει όλα τα χαρακτηριστικά της τσαπατσουλιάς, της προχειρότητας, της εμβαλωματικότητας, της έλλειψης προοπτικής, οράματος και μακρόπνοης πολιτικής. Λείπουν φυσικά δραματικά οι ηγετικές πρωθυπουργικές προσωπικότητες, που γνωρίζουν νομικά και ασχολούνται με το τι νομοθετείται στη Βουλή. Θα έπρεπε νομίζω, καθώς όταν είσαι πρωθυπουργός το τι νομοθετείται στη Βουλή είναι ουσιαστικά το έργο της κυβέρνησής σου. Από όλους τους Έλληνες πρωθυπουργούς του 20ου αιώνα και εντεύθεν μόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος (της πρώτης του εποχής) ήταν συνεχώς παρών στη Βουλή όταν είχε συνεδρίαση νομοθετικού έργου και ασχολιόταν προσωπικά με την κάθε διάταξη που θα ψηφιζόταν. Συνεπικουρούμενος από την αφρόκρεμα των νομικών της εποχής του άφησε ένα σημαντικό νομοθετικό έργο με νομοθετήματα που αντέχουν έως σήμερα στο χρόνο και εξακολουθούν να είναι επίκαιρα. Ίσως επίσης να μην αρέσει σε μερικούς , αλλά είναι αλήθεια πως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης στη διάρκεια της πρωθυπουργίας του βρισκόταν πολύ συχνά στις συνεδριάσεις νομοθετικού έργου της Βουλής και αυτό πρέπει να του πιστωθεί. Σήμερα φυσικά ζούμε στην εποχή των μνημονίων. Νομοτεχνικά, είναι να τραβάς τα μαλλιά σου: Ένας νόμος με χιλιάδες σελίδες, που υποθηκεύει το μέλλον 4-5 γενεών ανθρώπων αυτής της χώρας, αναφερόμενος στα πάντα και δια πάντα, αποτελούμενος από μόνο ΕΝΑ ΑΡΘΡΟ !!! Η συζήτηση ενός τέτοιου τερατουργήματος είναι φυσικά αδύνατη και όσοι το ψηφίζουν ούτε καταλαβαίνουν τι ψηφίζουν (ξέρουν όμως καλά το γιατί το ψηφίζουν…). Αλλά και στο υπόλοιπο νομοθετικό έργο, συνεχίζεται η πάγια τακτική όλων των κυβερνήσεων μεταπολιτευτικά να νομοθετούν εμβόλιμα για διάφορα θέματα σε άσχετα νομοσχέδια. Μια εικόνα πολυδιάσπασης, αποσπασματικότητας και εντέλει αναποτελεσματικότητας από το χώρο (Κοινοβούλιο), που είναι προορισμένος να βάζει τάξη με τους νόμους που ψηφίζει. Το σκηνικό είναι άναρχο, απαράδεκτο και σε κάθε περίπτωση μη σοβαρό. Η εξαγγελία της σημερινής κυβέρνησης ότι επιτέλους αυτό το αίσχος θα σταματήσει δεν υλοποιήθηκε, ούτε πρόκειται να υλοποιηθεί. Για παράδειγμα ο νόμος 4411/2016, που αναφέρθηκε στην αρχή, αφορά καταρχήν στο θέμα της εγκληματικότητας μέσω διαδικτύου, έχουν όμως παρεισφρήσει κι άλλες διατάξεις για διάφορα άλλα θέματα, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες διαφόρων Υπουργείων. Με τον τρόπο αυτό κάθε φορά κάτω από τον αριθμό ενός νομοθετήματος στεγάζεται ένα patchwork, μια πολύχρωμη κουρελού (πάντα όμως σε ασπρόμαυρη εκτύπωση). Όμως, ας μη νομίζουμε ότι το Ελληνικό Κράτος έχει χάσει το…χιούμορ του. Αρκεί να δείτε το Ν. 4048/2012 με τίτλο: «Ρυθμιστική Διακυβέρνηση: Αρχές, Διαδικασίες και Μέσα Καλής Νομοθέτησης» !!! Οι (κάθε λογής) αθεόφοβοι έχουν ψηφίσει νόμο σχετικά με την ορθή νομοθέτηση και στην πράξη μόνο ως κακόγουστο ανέκδοτο ακούγεται ακόμη και η ύπαρξή του…

Το θέμα δεν έχει τελειωμό. Θα ήθελα να κλείσω το σημείωμα αυτό με το ζήτημα της κατανόησης του νόμου από αυτόν που τον διαβάζει – και δεν εννοώ εμάς τους νομικούς, που η μοίρα μας έλαχε να λύνουμε γρίφους απίστευτης δυσκολίας για να βγάλουμε άκρη σχετικά με το τι ισχύει και τι όχι μέσα από το λαβύρινθο των αδιάκοπων τροποποιήσεων και καταργήσεων. Αναφέρομαι στο μέσο πολίτη της χώρας, που θεωρώ ότι έχει το στοιχειώδες ανθρώπινο δικαίωμα να υπόκειται σε νόμους ξεκάθαρους και κατανοητούς, που να μπορεί να τους διαβάσει και συνακόλουθα να τους εφαρμόσει. Το παράδειγμα που ακολουθεί είναι μια παράγραφος από το νόμο για την ανάθεση και εκτέλεση συμβάσεων του Δημοσίου:

14317547_10154314402671999_359241214604259276_n

Βρίσκω πως αυτό το ανοσιούργημα εικαστικά και σε σύλληψη μοιάζει πολύ με αυτό:

number-one
Jackson Pollock – «Number One»

Με τη διαφορά πως το δεύτερο είναι αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης…

Ιστορίες από το δάσος (της ελληνικής δημόσιας διοίκησης).

pertouli_f

Τα λέμε συχνά με τον πατέρα μου. Ένα από τα αγαπημένα του θέματα είναι, όπως των περισσότερων ανθρώπων κάποιας ηλικίας, το παρελθόν. Ο πατέρας μου εργάστηκε για 35 χρόνια στη Δασική Υπηρεσία, ως δασονόμος, απόφοιτος της σχολής Δασοκομίας της Αγιάς Λάρισας. Για την ιστορία, την εποχή εκείνη (δεκαετία του 1950) υπήρχε μια ακόμη τέτοια σχολή στη Βυτίνα Αρκαδίας. Στις σχολές αυτές φοιτούσαν κυρίως παιδιά από ορεινές περιοχές της Ελλάδας, που είχαν μια εξοικείωση με τα βουνά και τα δάση, οι περισσότεροι καλοί μαθητές, που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν στην ανωτάτη σχολή των Δασολόγων στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Οι απόφοιτοι των Σχολών αυτών έβρισκαν αμέσως εργασία στη Δασική Υπηρεσία της εποχής. Στα 35 χρόνια της υπηρεσίας του ο πατέρας μου πέρασε κυριολεκτικά σπιθαμή προς σπιθαμή τις ορεινές περιοχές της Ναυπακτίας, του Ξηρομέρου, της Ευρυτανίας, της Δωρίδας, του Μετσόβου και των Ιωαννίνων.

Αυτό που μου κάνει εντύπωση στις διηγήσεις του πατέρα μου είναι πέρα από τις αμέτρητες ωραίες ιστορίες από την ορεινή ύπαιθρο, το πλαίσιο, η ατμόσφαιρα, η νοοτροπία, η διάθεση για δουλειά μιας κρατικής υπηρεσίας, που δυσκολεύομαι πολύ να αναγνωρίσω το σημερινό αντίστοιχό της. Η Δασική Υπηρεσία ήταν τότε μια κρατική δομή ιδιαίτερα στελεχωμένη και εξοπλισμένη με σοβαρότατες αρμοδιότητες. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι ήταν μια υπηρεσία κατά κύριο λόγο υπαίθρου και όχι γραφείου. Οι δασικοί υπάλληλοι περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού τους χρόνου στα δάση και τα βουνά χειμώνα-καλοκαίρι. Το έργο τους πολυδιάστατο και με διάρκεια μέχρι σήμερα: Δασική οδοποιία, αντιπλημμυρικά έργα, κατασκευή ορεινών δεξαμενών, διευθετήσεις χειμάρρων, πάμπολλες αναδασώσεις, δασικά φυτώρια, έλεγχος υλοτομίας ακόμη και η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών ανήκε αποκλειστικά σε αυτούς. Προσωπικά θυμάμαι τον πατέρα μου να λείπει επί εβδομάδες ολόκληρες τους καλοκαιρινούς μήνες σε μεγάλες πυρκαγιές στη Ναύπακτο και άλλες περιοχές της  Αιτωλοακαρνανίας. Τον ακούω να καμαρώνει ακόμη για τα δύο εξαιρετικά πρότυπα φυτώρια, που επέβλεπε στη Μπούκα και την Παραβόλα Αιτωλοακαρνανίας 100 και πλέον στρεμμάτων το καθένα, με κάθε λογής δένδρα. Για τις μεγάλες αναδασώσεις και τα αντιπλημμυρικά έργα στα βουνά γύρω από το Μέτσοβο, όπου έχει να λέει τα καλύτερα λόγια για την προθυμία, την εργατικότητα και την αυταπάρνηση των Μετσοβιτών εργατών, που εργαζόντουσαν μέρα και νύχτα ανεξάρτητα από καιρικές συνθήκες. Για τη μεγάλη αναδάσωση μέσα στις νησίδες του Αχελώου, που γινόταν με βάρκες, ένα έργο που είχε δημιουργήσει ένα εντυπωσιακό επίγειο παράδεισο, όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι που περνούσαν από τη γέφυρα του Αχελώου και δυστυχώς καταστράφηκε οριστικά από την ανακατεύθυνση της κοίτης του ποταμού. Για τη δύσκολη χάραξη και διάνοιξη του δασικού δρόμου (σήμερα επαρχιακής οδού) Θέρμου Αιτωλίας – Προυσού Ευρυτανίας, ενός έργου που έδωσε πνοή και διέξοδο σε μια άκρως απομονωμένη περιοχή. Μου διηγείται πως ο ίδιος και οι συνάδελφοί του περνούσαν εργαζόμενοι μεγάλο μέρος της ζωής τους στην ύπαιθρο, πηγαίνοντας από χωριό σε χωριό στην καλύτερη περίπτωση με κάποιο τζιπ της υπηρεσίας τους και πολύ συχνά πεζοπορώντας, χωρίς να κοιτάνε το ρολόι για το πότε θα σχολάσει το ωράριό τους. Ακόμη διανυκτερεύοντας μέσα σε καφενεία, αχυρώνες αλλά και σε σπίτια φιλόξενων χωρικών. Mου περιγράφει μια υπηρεσία με ισχυρή ιεραρχία και σεβασμό σε αυτή. Μια υπηρεσία με αυστηρό έλεγχο και συνεχή επιθεώρηση, ιδιαίτερα όπου υπήρχαν έργα και διαχείριση χρημάτων. Από την άλλη πλευρά επίσης μια υπηρεσία που ενθάρρυνε την ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών από τους υπαλλήλους της για να ξεπερνιούνται προβλήματα της καθημερινής δουλειάς χωρίς γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και δικαιολογίες. Μια υπηρεσία, που κρατούσε με τα πολυάριθμα έργα της  ζωντανή την ορεινή Ελλάδα και τα χωριά της, απασχολώντας στα έργα αυτά τον τοπικό πληθυσμό. Αυτά μέχρι και τη δεκαετία του 1970 (της δικτατορίας συμπεριλαμβανομένης, είτε μας αρέσει είτε όχι…).

dasos-basilikis

Αργότερα, όταν ενέσκηψε η «πασοκική λοιμική» -για να δανειστώ την έκφραση που συχνά χρησιμοποιεί ο Χρήστος  Γιανναράς- τα πράγματα άλλαξαν εντελώς. Όχι μόνο για τη Δασική Υπηρεσία αλλά και για ολόκληρη την ελληνική δημόσια διοίκηση. Με το «καλημέρα» το ενιαίο μισθολόγιο του 1982 ισοπέδωσε οποιαδήποτε διάθεση για δημιουργική δουλειά, εξισώνοντας μισθολογικά τους πάντες: άξιους και ανάξιους, τεμπέληδες και εργατικούς. Με την πάροδο του χρόνου η εξίσωση και ισοπέδωση «γλυκάθηκε» ακόμη περισσότερο με συνεχείς αυξήσεις των μισθών μέσω της περίφημης Α.Τ.Α. (Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή). Ακόμη τρελαίνομαι όταν σκέπτομαι ότι υπήρχαν εποχές όπου άκουγες γύρω σου τους δημοσίους υπαλλήλους να συζητούν για το αγαπημένο τους θέμα: τις αυξήσεις των μισθών… Ούτε στα πιο άσχημα όνειρά τους δε θα φανταζόντουσαν ότι κάποτε το θέμα συζήτησης θα ήταν ακριβώς το αντίστροφο… Η επιθεώρηση καταργήθηκε πάραυτα ως «αντιδημοκρατική» και οι διευθυντικές θέσεις καταλήφθηκαν όχι από όσους είχαν άριστες εκθέσεις αξιολόγησης και τα ανάλογα χρόνια υπηρεσίας, όπως παλιά, αλλά από κομματικούς εγκάθετους, τους αλήστου μνήμης «πρασινοφρουρούς». Ακόμη, εντελώς εγκληματικά καταργήθηκε (επίσης ως αντιδημοκρατική, υποθέτω) η θέση του Γενικού Διευθυντή Υπουργείου, που αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της Δημόσιας Διοίκησης, καθώς στελεχωνόταν από εξαιρετικά ικανούς και έμπειρους ανώτερους υπαλλήλους, οι οποίοι ήσαν μόνιμοι ανεξάρτητα από την εναλλαγή των κυβερνήσεων και είχαν προσφέρει τα μέγιστα στην καλή λειτουργία της κρατικής μηχανής. Έτσι άρχισε η μετατροπή ενός ζωντανού και αποδοτικού οργανισμού όπως ήταν η ελληνική δημόσια διοίκηση αρχικά σε «μούμια» και στη συνέχεια σε «πτώμα», όπως είναι σήμερα. Σε ό,τι αφορά τη Δασική Υπηρεσία, μετατράπηκε σταδιακά σε ένα γραφειοκρατικό μηχανισμό, με δραματικά μειωμένες αρμοδιότητες. Η υπηρεσία υπαίθρου εγκαταλείφθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι δασικοί υπάλληλοι μετακινήθηκαν σε γραφεία χωρίς να έχουν ουσιαστικό αντικείμενο. Έχω την αίσθηση ότι και σήμερα η Δασική Υπηρεσία είναι κάπου στα ίδια ή και χειρότερα: λίγο κυνηγητό της λαθρο-υλοτομίας (απαραίτητο βέβαια), κανένα πιστοποιητικό για το εάν μια έκταση είναι δασική ή όχι κι ο κόσμος όλος.  Μακάρι να κάνω λάθος, ειλικρινά θα χαρώ να με διορθώσει κάποιος…

Αντιπαθώ βαθύτατα τις θεωρίες συνομωσίας. Όμως στην περίπτωση της ελληνικής δημόσιας διοίκησης μπαίνει κανείς στον πειρασμό να σκεφθεί πως ίσως κάποιοι σκοτεινοί τύποι πριν από μερικές δεκαετίες έβαλαν πλώρη να απαξιώσουν μακροπρόθεσμα την εν γένει κρατική μηχανή στην Ελλάδα, για να φθάσουμε εδώ που είμαστε σήμερα και να αποσπάσουν τα λεγόμενα «φιλέτα» της (ενέργεια, παιδεία, υγεία, υποδομές και ότι άλλο…). Ένα υγιές και λειτουργικό Ελληνικό Δημόσιο δεν θα ήταν εύκολη λεία για τα δοντάκια τους. Και είναι κρίμα γιατί ακόμη και σήμερα σε πολλούς τομείς υπάρχουν πολλοί ικανότατοι δημόσιοι λειτουργοί, που πιστεύουν σε αυτό που κάνουν και δουλεύουν με αυταπάρνηση και αφοσίωση. Το διαπίστωσα στα δωμάτια και τους χώρους των δημόσιων νοσοκομείων, όπου υπήρξα επί μακρόν «φιλοξενούμενος».

Ελπίζω να φταίει μόνο η ζέστη, διαφορετικά…

351x451

Τις τελευταίες δύο ημέρες είδα να εκτυλίσσονται μπροστά μου δύο πολύ έντονα περιστατικά. Σας τα διηγούμαι και τα αξιολογείτε:

Περιστατικό πρώτο:  Νωρίς το πρωί έχω φθάσει στο γκισέ της τράπεζας και πραγματοποιώ κάποιες από τις «ευχάριστες» συναλλαγές της εποχής (Εφορία). Η ουρά αναμονής πίσω μου είναι μικρή (5-6 άτομα). Εμφανίζεται ένας άνθρωπος γύρω στα 60 και παρακάμπτοντας την ουρά πάει και στέκεται στην αρχή της χωρίς να πει οτιδήποτε. Όπως ήταν φυσικό, κάποιος από αυτούς που καθόταν στην ουρά, ένας κύριος παρόμοιας ηλικίας, του επισήμανε ευγενικά ότι υπάρχει ουρά, στην οποία έπρεπε να περιμένει. Ο τύπος λοιπόν, που έκανε την υπέρβαση, βγάζει από την τσέπη του μια κάρτα και αρχίζει να τη δείχνει και να φωνάζει έξαλλος προς αυτόν που του έκανε την παρατήρηση: «Τη βλέπεις αυτή εδώ;;; σκάσε και μη μιλάς !!!» . Να σημειώσω ότι όπως μου φάνηκε, η κάρτα που επέσειε ο εν λόγω πρέπει να ήταν κάρτα ΑΜΕΑ, αν και ο συγκεκριμένος δεν έδειχνε να έχει κάποιο εξωτερικά εμφανές τουλάχιστον πρόβλημα αναπηρίας. Όταν κάποιοι επιχειρήσαμε σε ήπιο τόνο να του πούμε και πάλι για την…ουρά, ο τύπος μας  επιτέθηκε κατά μέτωπον με φράσεις του στυλ «Βουλώστε το !!!», «Έχω προτεραιότητα και σκάστε !!!» και άλλα τέτοια. Αφού λουστήκαμε όλοι οι παρευρισκόμενοι με τα «γαλλικά σαμπουάν» που μας επιδαψίλευσε πρωί-πρωί ο δικός μας, προτιμήσαμε να μην ασχοληθούμε περισσότερο και φυσικά αυτός έκανε τη δουλειά του σαν κύριος.  Δεν επρόκειτο περί ανθρώπου από αυτούς, που θα χαρακτήριζε κανείς ιδιόρρυθμους ή ιδιότροπους. Ήταν σαφές ότι ήταν ένας «δικαιούχος» που έκανε εκ του πονηρού κακόβουλη και κακότροπη χρήση του δικαιώματός του- αν και εφόσον υποθέσουμε ότι το είχε.Δε θα ήταν άσχημο βέβαια, ο υπάλληλος της τράπεζας στο γκισε να ήλεγχε την κάρτα, που έδινε προτεραιότητα στον εν λόγω κύριο για να δει εάν πράγματι την εδικαιούτο. Αλλά κι αυτός ο κακομοίρης είχε λουφάξει από την επιθετική επίδειξη του δικαιώματος προτεραιότητας. Για τους νομικούς: κλασσική περίπτωση άρθρου 281 Α.Κ. !!!

Περιστατικό δεύτερο: Κάτω από το γραφείο μου στεγάζεται ένας ιδιωτικός παιδικός σταθμός. Ένας κύριος -λόγω ηλικίας παππούς- έχει φέρει το εγγονάκι του με το αυτοκίνητο για να το αφήσει στον παιδικό σταθμό. Του είναι πολύ εύκολο να παρκάρει στην άκρη, καθώς υπήρχε θέση στάθμευσης, αλλά δεν το πράττει. Αντ’ αυτού σταματάει με αλάρμ μέσα στη μέση του δρόμου και πηγαίνει με το πάσο του μαζί με το παιδάκι προς το εσωτερικό της στοάς για να το παραδώσει. Όπως είναι φυσικό, αμέσως δημιουργείται πίσω από το σταματημένο αυτοκίνητό του μια ουρά που όλο μεγαλώνει. Η ώρα είναι πρωινή και οι οδηγοί επείγονται να πάνε στις δουλειές τους. Υπάρχουν, από κάποια στιγμή και μετά ορισμένα κορναρίσματα, ως είθισται. Κάποια στιγμή ο δράστης όλου αυτού του χάους εμφανίζεται χωρίς να βιάζεται και όχι μόνο δε μπαίνει γρήγορα στο αυτοκίνητό του για να φύγει και να ελευθερώσει το δρόμο ζητώντας συγγνώμη, παρά αρχίζει να επιτίθεται λεκτικά στους ανθρώπους που τους έχει να περιμένουν σα βλάκες μέσα στη ζέστη.  Άφωνος τον ακούω να κάνει ένα υψιπετές πρωινό κήρυγμα στους δυστυχείς συμπολίτες του που είναι εγκλωβισμένοι στα οχήματά τους. Ναι, ο αθεόφοβος τους έψελνε χοντρά λέγοντάς τους ότι δεν ξέρουν να φέρονται, ότι είναι αγενείς, ότι θα μπορούσαν να έχουν λίγη υπομονή-εξάλλου τι να το έκανε το παιδάκι που συνόδευε στον παιδικό σταθμό, να το έπνιγε ;;; !!!. Όλα αυτά με ύφος χιλίων καρδιναλίων και χωρίς να βιάζεται καθόλου. Το ένστικτό του της αυτοσυντήρησης τον έκανε να μπει επιτέλους στο ρημάδι του και να ξεκουμπιστεί πριν οι πλέον απηυδισμένοι από τα θύματά του βγουν έξω για τα … περαιτέρω.

Να μπούμε στον κόπο να κάνουμε καμία γενίκευση και διαπίστωση; Αρχικά να ξεκαθαρίσω ότι για φαινόμενα όπως αυτά δεν πιστεύω ότι φταίει η κρίση από το 2010 και μετά. Ίσως να τα επιτείνει, όμως η ρίζα του κακού βρίσκεται αρκετά πιο παλιά. Οι κάτοικοι αυτής της χώρας σε ένα μεγάλο βαθμό έχουν συνειδητά ή ασυνείδητα τα τελευταία 40 χρόνια αποστεί από μερικές σταθερές που επιτρέψτε μου να θεωρώ σημαντικές. Τα αίτια είναι φυσικά πολιτικά. Μεταπολεμικά, ολόκληρες δεκαετίες δεξιού μετεμφυλιακού τραμπουκισμού και πασοκικού λαϊκισμού έχουν διδάξει στον έλληνα ότι είναι άρχοντας (αρκεί να είναι στη σωστή πλευρά της βάρκας που πάντα γέρνει κάθε φορά…). Το κράτος είναι φτιαγμένο για να τον υπηρετεί (ατομικά και οικογενειακά) με το ρουσφέτι και τις φωτογραφικές διατάξεις βολέματος. Τον καλώς εννοούμενο πατριωτισμό τον έχει απόλυτα διαγράψει (τι του χρειάζεται άλλωστε να σκέπτεται το κοινό καλό;). Αντ’αυτού προκρίνει δύο φορές το χρόνο μόνο στις εθνικές επετείους το γεμάτο ψεύδη και στρεβλώσεις εθνοκαπηλικό πατριωτισμό-ταμπέλα. Επειδή λοιπόν ο έλληνας είναι άρχοντας και η πάρτη του είναι «suprema lex», δεν του χρειάζεται ένα περίεργο πράγμα που να δεις πως το λένε….;;; – α, ναι ευγένεια και καλοί τρόποι. Ας επικεντρωθούμε σ’αυτό. Τελευταία, διαπιστώνω ειδικά από μερίδα της νεολαίας, να γίνεται λόγος εντελώς απαξιωτικά για την αποκαλούμενη «αστική» ευγένεια. Για τους επικριτές της, όποιος την επιδεικνύει είναι δακτυλοδεικτούμενος και αποσυνάγωγος. Δεν είναι περίεργο. Οι καλοί τρόποι και κυρίως ο σεβασμός στο συνάνθρωπο με διαφορετικότητες ή μη δε διδάσκεται πουθενά σοβαρά και συστηματικά. Εναπόκειται μόνο στην οικογένεια να προσπαθήσει να δώσει κάποια στοιχεία από αυτά στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Άλλοτε τα καταφέρνει, άλλοτε πάλι όχι. Έτσι λοιπόν επικρατεί πολύ συχνά μια συμπεριφορά αγοραίας νοοτροπίας χύδην όχλου. Εννοείται ότι σε τέτοιο περιβάλλον εμφωλεύουν άνετα ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η ομοφοβία και ότι άλλο μπορείς να σκεφθείς. Όλα αυτά συνοδεύονται από ένα πάμπτωχο λεξιλόγιο το πολύ είκοσι λέξεων στο οποίο αναλογικά οι 3 τις 5 λέξεις είναι «μαλ…» και τα παράγωγα αυτού, ενώ κάνουν παντού θραύση οι ιντερνετικές συντομογραφίες του τύπου «γμτ», «τπτ» κ.λ.π.

manners

Ομολογώ πως δεν έχω πολλές ελπίδες για το μέλλον σχετικά με αυτό το θέμα. Η ζωή και η ιστορία προχωρούν ερήμην μας ότι κι αν λέμε εμείς- δέσμιοι ο καθένας των αντιλήψεων της εποχής που   βίωσε εντονότερα. Αλλά ρε γμτ θα ήθελα να συναντώ ανθρώπους με τους οποίους να ανταλλάσουμε μια εγκάρδια καλημέρα και στις ουρές που περιμένουμε να σεβόμαστε τους άλλους και να μην τους περνάμε για μλκ…

Πραξικοπήματα: Ανάμνηση ή πραγματικότητα;

Greece-coup-1967

Η πρόσφατη απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία έφερε στην επικαιρότητα ένα φαινόμενο εν πολλοίς ξεχασμένο στην περιοχή μας και στη χώρα μας. Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι η ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ. το 1979 έβαλε οριστικά εκτός οποιασδήποτε προοπτικής τον κίνδυνο στρατιωτικού πραξικοπήματος. Ας μην ξεχνάμε ότι το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του το 1830 μέχρι και την πτώση της χούντας των συνταγματαρχών το 1974 συγκαταλεγόταν στους «παγκόσμιους πρωταθλητές» στα πραξικοπήματα (ή αλλιώς «Κινήματα»- μέχρι που ιδρύθηκε το ΠΑΣΟΚ και η λέξη άλλαξε νοηματοδότηση). Ειδικότερα στο διάστημα αυτό έλαβαν χώρα στην Ελλάδα 18 πραξικοπήματα ή απόπειρες πραξικοπημάτων. Η εκτροπή του πολιτεύματος σε στρατιωτική δικτατορία ήταν κάτι που μπορούσε σχετικά «λογικά» να συμβεί εν Ελλάδι μέχρι και πριν από 40 χρόνια. Πολλοί από εμάς θυμόμαστε την επιβολή της δικτατορίας την 21η Απριλίου 1967, το πραξικόπημα του Ιωαννίδη το Νοέμβριο του 1973 αμέσως μετά τα γεγονότα του Πολυτεχενείου, αλλά και το αποτραπέν γνωστό ως «Κίνημα της πυζάμας» το 1975 με πρωταγωνιστές κάποιους αμετανόητους χουντικούς αξιωματικούς. Δεν είναι επομένως μακριά η εποχή όπου ξυπνούσες ένα πρωί και άκουγες από το ραδιόφωνο εμβατήρια και δημοτικά τραγούδια και ανακοινώσεις για αναστολή ισχύος άρθρων του Συντάγματος και επιβολή περιορισμού στην κυκλοφορία. Η σύγχρονη ελληνική ιστορία είναι γνωστή: το μετεμφυλιακό κράτος βασίστηκε στο διχασμό του λαού και έδωσε στο στρατό και τα σώματα ασφαλείας μια περιούσια θέση στα πολιτικά πράγματα. Εθεωρείτο λοιπόν μέσα σε περιόδους πολιτικής αναταραχής πιθανό αλλά και «φυσιολογικό» για μεγάλο μέρος του λαού να «επέμβει ο στρατός». Η σήψη του δημοκρατικού πολιτεύματος είχε φθάσει στις παραμονές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 σε τέτοιο σημείο, ώστε πολύ σοβαρά να συζητείται το δίλημμα ποιοί θα κάνουν το πραξικόπημα πρώτοι οι στρατηγοί (Σπαντιδάκης) ή οι συνταγματάρχες (Παπαδόπουλος)… Όπως ξέρουμε το τζακ-ποτ το έπιασε τελικά ο δεύτερος… Κλείνω το θέμα «Ελλάδα» με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση: μπορεί η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση  να έχει πολλές κακές πλευρές, που τις βλέπουμε σήμερα, ας μην ξεχνάμε όμως ότι σε αυτή οφείλεται η σταθεροποίηση της δημοκρατίας μας και η θέση εκτός συζήτησης οποιουδήποτε ενδεχομένου στρατιωτικής δικτατορίας.

turkish-solidersjpg.jpg.size.custom.crop.1086x723

Η Τουρκία από την άλλη πλευρά αποτελεί μια πραγματικά ιδιάζουσα περίπτωση, μια χώρα που πάσχει από διπολική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από ακραίες αντιθέσεις. Μπορεί ας πούμε να δεις super-dooper ουρανοξύστες δίπλα σε παράγκες. Κοριτσάκια που ντύνονται όπως η Μπιγιονσέ και η Ριάννα δίπλα σε γυναίκες με μπούρκα. Έτσι είναι και η πολιτική της ζωή. Για πολλές δεκαετίες ο τουρκικός στρατός ήταν επίσημα ο θεματοφύλακας της πολιτικής κληρονομιάς του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Ατατούρκ έβγαλε την Τουρκία από την εποχή των Σουλτάνων και την έκανε σύγχρονο κοσμικό κράτος προσανατολισμένο στο δυτικό κόσμο και κοινοβουλευτική δημοκρατία, επιφορτίζοντας άτυπα το στρατό με την πάση θυσία διαφύλαξη αυτού του μοντέλου. Το τίμημα αυτής της κληρονομιάς ήταν μεγάλο για την τουρκική δημοκρατία. Κάθε φορά που κάτι δεν άρεσε στο Στρατό και το πανίσχυρο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας επειδή παρεξέκλινε από τις αρχές του Κεμαλισμού, ανέτρεπε εκλεγμένες κυβερνήσεις και αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό συνέβη το 1960 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, που καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε, το 1971 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, ο οποίος ανετράπη εκ νέου το 1980 από το διαβόητο στρατηγό Κενάν Εβρέν, που επέβαλε μια από τις πιο στυγνές δικτατορίες της σύγχρονης εποχής. Τελευταίο επιτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία ήταν αυτό του 1997, όταν ο στρατός ανέτρεψε τον εκλεγμένο ισλαμιστή πρωθυπουργό Νεζμεντίν Ερμπακάν. Στη συνέχεια ανέτειλε το άστρο του Ταγίπ Ερντογάν, που ήρθε σε μετωπική ρήξη με το στρατιωτικό κατεστημένο της Τουρκίας. Αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ο αέρας άρχουσας ελιτ που έχουν οι τούρκοι στρατιωτικοί δε συγκρίνεται με τίποτε. Ένα πραγματικά «βαθύ κράτος εν κράτει». Για πρώτη φορά ένας πολιτικός τους κοντράρισε τόσο πολύ στα ίσια. Ο Ερντογάν τους έπαιξε σε ένα γήπεδο που ήταν ανίσχυροι: λαϊκιστής και ισλαμιστής, αναβίωσε στα πιο καθυστερημένα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας τα κοιμισμένα αντανακλαστικά του «πατερούλη», του «προστάτη», του «δυναμικού σουλτάνου» πασπαλισμένα με μπόλικο ισλάμ και περιορισμό των ελευθεριών, που συνάδουν με μια μοντέρνα κοινωνία. Οι στρατιωτικοί δεν κάθησαν με σταυρωμένα τα χέρια, αλλά ο αντίπαλος ήταν σκληρό καρύδι: οι συνομωσίες της «Βαριοπούλας» και της οργάνωσης «Εργκένεκον» σύντομα αποκαλύφθηκαν και εξαρθρώθηκαν. Παράλληλα, ο Ερντογάν συνέχισε να κινείται όλο και περισσότερο προς το ισλάμ με αποκορύφωμα τον ιδιαίτερα ύποπτο ρόλο του στη δημιουργία και επέκταση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και το Ιράκ, προφανώς για να βγάλει από τη μέση έτσι τους Κούρδους. Έτσι φθάσαμε στην προχθεσινή απόπειρα πραξικοπήματος. Κάποιοι πρόσεξαν μια σύμπτωση στην ημερομηνία (15/7) με το πραξικόπημα του 1974, που ανέτρεψε το Μακάριο στην Κύπρο, αλλά είναι φυσικά απλή σύμπτωση. Για πρώτη φορά στρατιωτικό πραξικόπημα στην Τουρκία αποτυγχάνει και αυτό από μόνο του αποτελεί ιστορική καμπή. Όπως φαίνεται ο Ερντογάν έχει πλέον ξεδοντιάσει εντελώς τους στρατιωτικούς, που παρά τη μεγάλη τους «τεχνογνωσία» επί του θέματος δεν κατάφεραν να κινητοποιήσουν εναντίον του ολόκληρο το στράτευμα. Από την άλλη ο ίδιος επιστράτευσε υπέρ του  μεγάλο μέρος του λαού, που τον ακολουθεί αποφασισμένο ακόμη και να χάσει τη ζωή του για χάρη του. Φυσικά, μετά από αυτό ο ενισχυμένος Ερντογάν θα γίνει ακόμα χειρότερος και η κατ’επίφαση τουρκική δημοκρατία θα φιμωθεί απόλυτα.

niger_coup

Πέρα όμως από τη τουρκική ιδιαιτερότητα, μπορεί να τεθεί το ερώτημα: Πόσο μπορεί να σταθεί στις σημερινές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες ένα πραξικόπημα ανά τον κόσμο; Η απάντηση είναι αρνητική. Θεωρώ κρίσιμη σήμερα την ύπαρξη του διαδικτύου, που κάνει τα πράγματα πολύ πιο δύσκολα για τους επίδοξους πραξικοπηματίες ανά τον κόσμο. Περισσότερη πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των λαών κάνουν τουλάχιστον στις ανεπτυγμένες κοινωνίες το ενδεχόμενο αδιανόητο, ακόμη και αν οι θεσμοί λειτουργούν προβληματικά, όπως εν πολλοίς παρ’ημίν. Τα πραξικοπήματα είναι πλέον «ντεμοντέ» και έχουν περιοριστεί κυρίως σε χώρες της Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια πραξικοπήματα έχουν γίνει στο Νίγηρα (2010), τη Γουϊνέα και το Μάλι (2012), την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Μπενίν (2013), τη Μπουρκίνα Φάσο και το Μπουρούντι (2015). Είναι όμως πραγματικά αξιοσημείωτη η εκδήλωση και επιτυχία πραξικοπημάτων σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη (2014) αλλά και η Αίγυπτος (2013).

Crash Test υποκρισίας και σκοπιμότητας

ceb5cebacebbcebfceb3ceb5cf83-20-cf83ceb5cf80cf84ceb5cebcceb2cf81ceb9cebfcf85-20151

Τη στιγμή που ο πρώτος καύσωνας του καλοκαιριού έκανε τα πάντα να φαίνονται θολά μέσα από τη ζαλιστική αχλύ του, άρχισε με πρωτοβουλία της κυβέρνησης η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, ου μην αλλά και για την απαραίτητη σε τακτά και άτακτα διαστήματα αλλαγή του εκλογικού νόμου. Όπως πάντα με στόμφο ειπώθηκε ότι θα πρόκειται για μια βαθειά τομή, μια προοδευτική αλλαγή, μπλα, μπλα, μπλα… Ίσως να είμαι πολύ κακός και προκατειλημμένος αλλά δυστυχώς η μέχρι τώρα εμπειρία είναι άκρως αρνητική και στα δύο αυτά πεδία, που εκφράζουν τα μάλα την υποκρισία και τη σκοπιμότητα του πολιτικού μας συστήματος εξουσίας. Ας είμαστε πιο στεγνοί και ξεκάθαροι: κανένα σύστημα εξουσίας δε θέλει να αυτοκτονήσει και να αυτο-αποδομηθεί. Θεωρώ πως αν γίνουν όλες οι απαραίτητες αλλαγές στο Σύνταγμα και τον εκλογικό νόμο, η γλυκιά αίσθηση της απόλυτης εξουσίας για πολλούς θα αποτελέσει παρελθόν και φυσικά αυτό δεν το θέλουν.

Για το Σύνταγμα, θα ήθελα εν καιρώ να εκθέσω κάποιες σκέψεις. Έτσι, ας περιοριστούμε σήμερα, που ο καύσων δεν ευνοεί την εις βάθος σκέψη, σε μια πρώτη προσέγγιση στο θέμα του εκλογικού νόμου.

Το πρώτο ιστορικά εκλογικό σύστημα της μεταπολίτευσης ήταν η περίφημη ενισχυμένη αναλογική. Ο εμπνευστής της Κωνσταντίνος Καραμανλής ο πρεσβύτερος είχε την άποψη ότι χώρες όπως η Ελλάδα είναι δύσκολα κυβερνήσιμες και χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις για να τις φέρνουν βόλτα. Το κλίμα της εποχής εκείνης ενδεχομένως να συνηγορούσε υπέρ μιας τέτοιας αντίληψης, όπου ήταν περίπου αδιανόητο να μιλήσει κανείς για συνεργασίες, συνθέσεις και συναινέσεις. Η συντηρητική παράταξη επέβαλε το εκλογικό αυτό σύστημα, που πριμοδοτούσε το πρώτο κόμμα για να προκύπτει μια ισχυρή μονοκομματική πλειοψηφία και κυβέρνηση. Στην αντίπερα όχθη η αντιπολίτευση (αριστερή, σοσιαλιστική κ.λ.π.) ζητούσε παγίως την καθιέρωση της απλής (και «άδολης»-sic)  αναλογικής, δηλαδή ενός εκλογικού συστήματος, που θα αποτυπώνει με πιστότητα τη βούληση του εκλογικού σώματος και δε θα τη νοθεύει με ενίσχυση του πρώτου κόμματος. Φυσικά κανείς από τους υποστηρικτές του συστήματος της απλής αναλογικής δεν πήγε ένα βήμα παραπέρα για να μας πει εάν θα ήταν διαθέσιμος να συζητήσει για τη δημιουργία μιας πολυκομματικής κυβερνητικής πλειοψηφίας με βάση προγραμματικές συγκλίσεις και συναινέσεις. Έχω τη φρικτή υποψία ότι όσοι ζητούν την απλή αναλογική διαχρονικά το κάνουν εκ του ασφαλούς γνωρίζοντας ότι ποτέ δεν πρόκειται εν Ελλάδι να ευδοκιμήσει μια τέτοια λογική και συνεπώς αρκούνται στα παχιά λόγια. Είχαμε μείνει όμως στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης. Ακολούθησε ο πασοκικός οδοστρωτήρας της δεκαετίας του ’80, που φυσικά τότε στα ντουζένια του ξέχασε τη συζήτηση περί απλής αναλογικής και βολεύτηκε μια χαρά με την ενισχυμένη και κάποιες μικρές παραλλαγές της, εξασφαλίζοντας συντριπτικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Από τότε μέχρι σήμερα, για να συντομεύουμε το οδοιπορικό δεν έχει γίνει τίποτε το συγκλονιστικό. Οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. επιδόθηκαν σε ένα εντελώς υποκριτικό και κουτοπόνηρο «κόψε-ράψε», που είχε να κάνει άλλοτε με τις μονοεδρικές περιφέρειες, άλλοτε με το όριο για την είσοδο στη Βουλή και κυρίως τώρα τελευταία με την σκανδαλίδεια (και σκανδαλώδη) επινόηση του μπόνους των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα. Κίνητρο όλης αυτής της εργώδους προσπαθείας των τελευταίων 40 ετών με τις συνεχείς αλλαγές του εκλογικού νόμου δεν ήταν φυσικά η επίτευξη της «αναλογικότερης» εκπροσώπησης του λαού στη Βουλή (ποσώς τους ενδιαφέρει κάτι τέτοιο) αλλά η πάση θυσία διατήρηση της εξουσίας. Το όλο σκηνικό δείχνει ανάγλυφα το πόσο μη σοβαρή χώρα είμαστε. Πουθενά ο εκλογικός νόμος δεν αλλάζει τόσο συχνά. Α, ευτυχώς έχουμε την ασφαλιστική δικλείδα ότι κάθε νέος εκλογικός νόμος ισχύει για τη μεθεπόμενη εκλογική αναμέτρηση και αυτό λειτουργεί ως μια καλή δικαιολογία για όλο αυτό το ξεδιάντροπο «gerrymandering».

ψηφοφορία  dwrean.net

Ωραία, και τι κάνουμε τώρα; Τώρα έχουμε αριστερή κυβέρνηση (τουλάχιστον στα χαρτιά). Περιμένω λοιπόν σε αντίθεση με τους προηγούμενους που ήταν πονηροί, διεφθαρμένοι και πουλημένοι, να προωθήσει την απλή, άδολη, άσπιλη, αμόλυντη (προσθέστε ελεύθερα) αναλογική. Χωρίς κολπάκια, χωρίς εξυπναδίτσες: Τόσοι ψήφισαν, τόσες ψήφους πήρε κάθε κόμμα, τόσες έδρες δικαιούται. Τελεία και παύλα. Και μην ακούσω ότι έτσι θα έχουμε πολυδιάσπαση και ακυβερνησία. Δύο τινά: πρώτον έχουμε ήδη ξεπεράσει τα διάφορα ταμπού των πολιτικών αποχρώσεων καθώς εκτός από την προηγηθείσα κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, έχουμε αυτή τη στιγμή εν ενεργεία κυβέρνηση συνεργασίας ενός αριστερού (τουλάχιστον στα χαρτιά) κόμματος με ένα ακροδεξιό εθνικιστικό λαϊκιστικό κόμμα. Και δεύτερο και σπουδαιότερο με τη μορφή μηνύματος:  Έλληνες πολιτικοί, αρκετά γλεντήσατε τόσα χρόνια με τη μονοκομματική νομή της εξουσίας. Από εδώ και πέρα μάθετε επιτέλους να συνεργάζεστε, να συνεννοείστε και να κάνετε το καλύτερο για το λαό και όχι για την καρέκλα της εξουσίας και τα ως ήδιστα παραφερνάλια που τη συνοδεύουν.

Περιμένω λοιπόν ως αφελής και καλόπιστος πολίτης από την αριστερή + ακροδεξιά/εθνικιστικο-λαϊκιστική μας κυβέρνηση την καθιέρωση της απλής, στεγνής, ξεκάθαρης αναλογικής. Λυπάμαι, αλλά οτιδήποτε άλλο θα το θεωρήσω υποκρισία και σκοπιμότητα.  Ίσως όμως πάλι να φταίει η παραισθητική ζάλη του καύσωνα γι’αυτές τις υπερβολικές μου προσδοκίες….

Τριάντα χρόνια δικηγορία: ανάμνηση και περίσκεψη.

Σε λίγες μέρες κλείνω 30 χρόνια στο δικηγορικό λειτούργημα. Επειδή ο άτιμος ο χρόνος περνάει  τρέχοντας με ιλιγγιώδη ταχύτητα, μου φαίνεται σαν χθες που μαζί με μια ομάδα φίλων και αγαπητών συναδέλφων ορκιστήκαμε νέοι δικηγόροι πριν από τρεις δεκαετίες. Ήταν για τη δικηγορία μια άλλη εποχή. Αυτονόητο ήταν ότι ο καθένας μας είτε άμεσα είτε σε σύντομο διάστημα θα άνοιγε το δικό του γραφείο. Ξεκινούσαμε έχοντας κατά νου ότι με υπομονή και δουλειά τα πρώτα χρόνια θα στεκόμαστε με αξιοπρέπεια και θα προχωρούσαμε ανοδικά. Για τους περισσότερους από εμάς έτσι συνέβη. Άλλοι  περισσότερο και άλλοι  λιγότερο διανύσαμε αυτή την πορεία, που συνεχίζεται  για τους  πιο πολλούς με σημαντικές βέβαια δυσκολίες τα τελευταία χρόνια.

ioannina

Σε προσωπικό επίπεδο ανάμνησης κρατώ ιδιαίτερα το γεγονός των καλών σχέσεων μεταξύ των συναδέλφων στο Δικηγορικό Σύλλογο Ιωαννίνων. Ανθρώπινο είναι να υπάρχουν κάποτε εξαιρέσεις, αλλά ήταν ελάχιστες και παροδικές. Είναι δική μας κατάκτηση να είμαστε συναδελφικοί μεταξύ μας και να τηρούμε τους κανόνες της δεοντολογίας. Πραγματικά χαίρομαι, που το κλίμα αυτό διαχρονικά συνεχίζει να υπάρχει και στις νεότερες γενιές συναδέλφων. Είναι δική μας κατάκτηση η ύπαρξη θεσμών αλληλεγγύης, όπως το (δυστυχώς πάλαι ποτέ) Ταμείο Συνεργασίας, το  Ταμείο Προνοίας (τώρα ΛΕΑΔΙ), ο ΛΕΔΕ, η ομάδα αιμοδοσίας, οι αθλητικές ομάδες, οι συνεστιάσεις, οι γιορτές για τα παιδιά και παλαιότερα οι εκδρομές. Και πώς να το κάνουμε, μου αρέσει πολύ που ακόμη στις ονομαστικές εορτές και στις γεννήσεις, ο εορτάζων  έχει  ένα κουτί γλυκά για κέρασμα στα γραφεία του Συλλόγου…

dsi_logo

Μιλώντας  για το Δικηγορικό Σύλλογο, δε μπορώ παρά να θυμηθώ πως τα 15 από τα 30 επαγγελματικά μου χρόνια τα αφιέρωσα στην κοινή προσπάθεια για τη βελτίωση της θέσης των συναδέλφων και της απονομής της Δικαιοσύνης μέσα από τη συμμετοχή και δουλειά στα Διοικητικά Συμβούλια. Είχα την τύχη  να εκλεγώ από τους Συναδέλφους μου μέλος πέντε Διοικητικών Συμβουλίων του Δικηγορικού Συλλόγου Ιωαννίνων και σε δύο από αυτά μου έγινε η ύψιστη τιμή να διατελέσω Πρόεδρος.  Θα ήθελα μέσα από την καρδιά μου να ευχαριστήσω για τη βοήθεια, τη συνεργασία,  τη συμπαράσταση, την αγάπη και την κατανόηση όλους τους συναδέλφους και ιδιαίτερα αυτούς που συνεργαστήκαμε στα Διοικητικά Συμβούλια. Ακόμη να ζητήσω συγγνώμη εάν -άθελά μου πάντα-στεναχώρησα ή αδίκησα κάποιο συνάδελφο σ’αυτή τη μακρά πορεία.

Μερικές σκόρπιες,  αποσπασματικές  και ανοργάνωτες «επετειακές» σκέψεις για τη Δικηγορία και τη Δικαιοσύνη:

C5E1456FD60C0405C4DDDFF59967879D

Ανήκω σε αυτούς που πιστεύουν πως η δικηγορία είναι λειτούργημα. Μόνο που αυτό συμβαίνει  εάν και ο δικηγόρος αισθάνεται «λειτουργός». Αν δηλαδή αισθάνεται πως πέρα από το βιοπορισμό του, που είναι φυσικά το απαραίτητο επαγγελματικό στοιχείο, διαθέτει και την επιπλέον αίσθηση της υπηρέτησης του δικαίου με την προβολή και υπεράσπιση των δικαιωμάτων του πολίτη και κυρίως -κατά την άποψή μου- της εξεύρεσης λειτουργικών λύσεων στα προβλήματα των σχέσεων των ανθρώπων. Ο λειτουργηματικός  χαρακτήρας της δικηγορίας βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τη μείωση των αντιδικιών στις αστικές διαφορές. Δυστυχώς, στη χώρα μας μέχρι σήμερα όλες οι προσπάθειες που έγιναν για την εδραίωση θεσμών συμβιβαστικής επίλυσης των διαφορών και διαμεσολάβησης απέτυχαν. Θα ήταν ευχής έργο να είχαμε πετυχημένη εμπειρία σε αυτούς καθώς και εκτεταμένη χρήση των υπηρεσιών της προληπτικής συμβουλευτικής και διαμεσολαβητικής δικηγορίας. Αυτό θα αναβάθμιζε το ρόλο του δικηγόρου και μακάρι να πετύχει ο νέος θεσμός της διαμεσολάβησης, που επιχειρείται να καθιερωθεί.

Η περίσκεψή μου για το σήμερα και για το μέλλον της ανεξάρτητης δικηγορίας είναι μεγάλη. Τα τελευταία χρόνια η ελληνική πολιτεία, υλοποιώντας μια σειρά μνημονιακών δεσμεύσεών της, αφαίρεσε θεσμικά από τους δικηγόρους ένα σημαντικότατο τμήμα της δουλειάς τους, υποβιβάζοντάς τους ηθελημένα στο ρόλο του «προαιρετικού αξεσουάρ του συστήματος».  Ας είμαστε ειλικρινείς: ποτέ καμία κυβέρνηση και κανένας πολιτικός  δεν ήθελε το δικηγορικό σώμα ισχυρό. Δε θυμάμαι ποτέ (διορθώστε με οι παλαιότεροι εμού) να πέρασε από τη Βουλή οτιδήποτε θα αναβάθμιζε το ρόλο και τη θέση των δικηγόρων. Αντίθετα, πέρασαν και περνούν συνέχεια μέτρα αποδόμησης και απίσχνανσης του δικηγορικού κόσμου. Οι έλληνες πολιτικοί, αμαθείς, ημιμαθείς, με προσόντα «αγωνιστή» (= χιλιόμετρα αφισοκόλλησης, που εξαργυρώνονται μέχρι σήμερα), αποκομμένοι από τη ζωή και την κοινωνία καθώς οι πλείστοι αυτών ουδέποτε εργάστηκαν και δη στον ιδιωτικό τομέα (παιδιά γαρ του «κομματικού σωλήνα»), πάντοτε φοβόντουσαν τους μαχόμενους ανεξάρτητους  δικηγόρους. Αλλά και το επιχείρημα ότι «η μισή Βουλή είναι δικηγόροι» επίσης δε στέκει για δύο λόγους:  α) οι δικηγόροι  αυτοί ήσαν στην πλειονότητά τους ανέκαθεν κομματικοί γενίτσαροι μειωμένων ικανοτήτων γενικώς… και β) σήμερα η «μισή Βουλή» αποτελείται από πάσης φύσεως απερίγραπτα όντα, που μπορεί να βγάλουν πάνω στο βουλευτικό έδρανο ακόμη και το ταπεράκι με τα γεμιστά για να φάνε…(έχει συμβεί…).  Δεν ξέρω αν είναι μέρος οργανωμένου σχεδίου, αλλά αυτό που έρχεται είναι η συρρίκνωση μέχρι εξαφανίσεως του μεμονωμένου ανεξάρτητου δικηγόρου και η υπαλληλοποίηση της μεγάλης μάζας των δικηγόρων σε μεγάλα γραφεία (δήθεν εταιρείες), με μισθούς πείνας και μεσαιωνικές εργασιακές σχέσεις. Υπάρχουν φυσικά και υγιείς πραγματικές δικηγορικές  εταιρείες και πρέπει να δημιουργηθούν περισσότερες από αυτές, αλλά  δυστυχώς  το πνεύμα της ομαδικής εργασίας και συνεργασίας  στην Ελλάδα δεν είναι το φόρτε μας. Βλέπω και χαίρομαι πραγματικά τους νέους συναδέλφους. Έχουν εξαιρετικά προσόντα: γνώση, ήθος, τίτλους μεταπτυχιακούς ακόμη και διδακτορικούς, ξένες γλώσσες και πολλά ακόμη. Η εποχή στην οποία ξεκινούν είναι πολύ δύσκολη και οι συνθήκες γύρω τους έως και «τοξικές». Οι νέοι έλληνες νομικοί είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο και πρέπει  κάπως επιτέλους  να αξιοποιηθούν, όπως τους αξίζει.  

Οι δικηγόροι βγαίνουμε σιγά-σιγά από μια πολύμηνη κινητοποίηση. Για ένα σχεδόν εξάμηνο απείχαμε από τα καθήκοντά μας, η Δικαιοσύνη είχε παραλύσει εντελώς και κανενός δεν ίδρωσε το αυτί . Βλέπετε, δεν κατεβάσαμε διακόπτες ρεύματος,  δεν κλείσαμε δρόμους με τρακτέρ, ούτε αποκλείσαμε λιμάνια μπας και δούμε κάποια ανταπόκριση…  Αναβλήθηκαν (οι περισσότερες στις …καλένδες) 700.000 υποθέσεις και αυτό ήταν όλο. Ο ένας από τους τρεις πυλώνες της Δημοκρατίας μας κείτεται σε θρύψαλα και δεν τρέχει τίποτε κυριολεκτικά. Νομίζω ότι τούτο είναι ενδεικτικό για τη θέση που κατέχει στην αξιολογική κλίμακα τόσο των κυβερνήσεων όσο και του λαού η Δικαιοσύνη. Έως και ανύπαρκτη. Είναι εύγλωττο το γεγονός ότι παγίως το Υπουργείο Δικαιοσύνης είναι το τελευταίο σε χρηματοδότηση. Οι ελλείψεις σε υποδομές και προσωπικό είναι τραγικές. Θυμάμαι πέρυσι το καλοκαίρι έναν εξαίρετο υπάλληλο του Πρωτοδικείου Ιωαννίνων να καλύπτει μόνος αυτός –αγόγγυστα και αδιαμαρτύρητα προς τιμήν του- πέντε (5) ολόκληρα  τμήματα !!! Φυσικά η καθυστέρηση απονομής δικαιοσύνης/αρνησιδικία είναι πλέον συστατικό στοιχείο ένθετο και αμετακίνητο. Παράλληλα, το κόστος προσφυγής στη Δικαιοσύνη έχει καταστεί απαγορευτικό για τον περισσότερο κόσμο, ιδιαίτερα στις συνθήκες της ζοφερής κρίσης που βιώνουμε. Αυτό που κάποτε φοβόμαστε και απευχόμαστε, δηλαδή το σχήμα «λίγοι πλούσιοι δικηγόροι για λίγους πλούσιους πελάτες» βρίσκεται επί θύραις.

Ο περίφημος ελληνικός  λαός το μόνο που κάνει διαχρονικά είναι να χλευάζει τους δικηγόρους ως «ψεύτες» και «απατεώνες» και ως ήκιστα αντελήφθη ότι στην τελευταία μας κινητοποίηση αγωνιστήκαμε μεταξύ των άλλων και ενάντια στην πλήρη απογύμνωσή του από τα δικαιώματα, που κάποτε είχε και αποτελούσαν ένα φραγμό στις ορέξεις των δανειστών του, που αύριο θα τον εξώσουν βιαίως από το σπίτι του. Όπως επίσης δεν ξέρω αν κατάλαβαν και οι λοιποί επιστήμονες ελεύθεροι επαγγελματίες ότι παλέψαμε και για το δικό τους ασφαλιστικό μέλλον, ενώ αυτοί εργάζονταν κανονικά («no hard feelings», που λένε και στο χωριό μου…ή «καλή καρδιά» επί το ελληνικότερον…). Τέλος, δεν ξέρω αν έχουν καταλάβει οι πάντες -και αν τους ενδιαφέρει βεβαίως- πως ένα πράγμα που κάποτε λεγόταν «Κράτος Δικαίου» δεν υπάρχει πια. Και το κακό με όσα απόλλυνται στο χώρο της Δικαιοσύνης είναι πως πολύ δύσκολα πλέον επανακτώνται, καθώς θεωρούνται «ψιλά γράμματα».

«Γραβάτα και μαντηλάκι» ή αλλιώς: «Το ανώτερο στάδιο του γκαιμπελισμού»

image20

Στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας η σημειολογία και ο χαμηλής υποστάθμης λαϊκισμός έχουν γράψει χέρι-χέρι λαμπρές σελίδες. Τελευταίο τους επίτευγμα/θύμα το επονομασθέν «Κίνημα της Γραβάτας», δηλαδή η πρωτοφανής σε όγκο, ένταση και διάρκεια κινητοποίηση των επιστημόνων ελευθέρων επαγγελματιών με αιχμή του δόρατος τους δικηγόρους. Η κινητοποίηση εναντίον των εξοντωτικών φορολογικών και ασφαλιστικών ρυθμίσεων της μνημονιακής κυβέρνησης της Αριστεράς για πρώτη φορά έβγαλε στους δρόμους τους αγωνιζόμενους ελεύθερους επαγγελματίες επιστήμονες, τους ανθρώπους που καθημερινά αγωνίζονται να ζήσουν τις οικογένειές τους δραστηριοποιούμενοι στο χώρο της παροχής επιστημονικών υπηρεσιών έπειτα από πολλά χρόνια δύσκολων σπουδών προπτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών. Προσπαθούν και αγωνίζονται στην τεράστια πλειοψηφία τους σε συνθήκες ακραίας αντιξοότητας. Για να μην το ξεχάσω, επειδή το άκουσα μόλις σήμερα: σε πολλά ιατρικά κέντρα της Αθήνας νεαροί γιατροί με λαμπρές σπουδές εργάζονται με «μπλοκάκι» αμειβόμενοι με 7 ευρώ ανά ασθενή !!! . Έπεται φυσικά συνέχεια στη βαρβαρότητα, που είναι ανεξάντλητη σε νέες μορφές.

Σε μια χώρα που αν ο λαϊκισμός ήταν εξαγώγιμο εθνικό προϊόν θα είμαστε όλοι ζάπλουτοι, η κυβέρνηση επέλεξε για να αντιμετωπίσει όλο αυτό το τσουνάμι αντίστασης στη βάρβαρη πολιτική της –μαντέψτε- τι άλλο; Μα φυσικά την παλιά καλή συνταγή της γκαιμπελικής λάσπης.

Είναι  γεγονός ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες στην Ελλάδα και ειδικά οι δικηγόροι ανέκαθεν εστερούντο της έξωθεν καλής μαρτυρίας. Τα προσωνύμια του «ψεύτη» (προεχόντως), του «απατεώνα» ακόμη και του «κλέφτη» με χαρακτηριστική ευκολία ξεστομίζονται από το μέσο  Έλληνα ακόμη και σήμερα για τους δικηγόρους. Θυμάμαι τα λόγια του καθηγητή μας Κ. Μπέη:  «Έχετε προσέξει που όταν π.χ. σε κάποιον συμβεί ένα τροχαίο ατύχημα λέει: Πλήρωσα τόσα στο συνεργείο για επισκευή του αυτοκινήτου, πλήρωσα τόσα στο γιατρό για τον τραυματισμό και μου έφαγε και τόσα ο δικηγόρος !!!», διότι προφανώς ο δικηγόρος συντάσσεται πάντα με το ρήμα «τρώγω»…

dik-gra34

Σε αυτό λοιπόν το πρόσφορο έδαφος η κυβέρνηση συνεπικουρούμενη και από τα πεινασμένα για πιασάρικα θέματα επιπέδου «πρωϊνάδικου» ΜΜΕ, στοχοποίησε το κίνημα των επιστημόνων ελευθέρων επαγγελματιών με δύο απλές και ομολογουμένως ευφυέστατες κινήσεις. Χρειαζόταν ένα σημείο αναφοράς και στόχευσης για το μέσο πολυθρονάτο/καφενειακό πολίτη αυτής της χώρας. Το σημείο αυτό βρέθηκε στη… γραβάτα. Για μια κυβέρνηση, της οποίας τα περισσότερα μέλη κυκλοφορούν εμφανισιακά στην καλύτερη περίπτωση με ένα ίματζ ελεγχόμενης λετσαρίας -εν ονόματι φυσικά της αριστεροσύνης- η γραβάτα και το αξιοπρεπές καλόγουστο ντύσιμο είναι μάλλον η προσωποποίηση του καπιταλιστικού/νεοφιλελεύθερου Σατανά… Οπότε ως αριστερή κυβέρνηση είμαστε a priori «απέναντι» σε αυτούς τους γραβατωμένους ταξικούς αντιπάλους μας, τους οποίους πολεμάμε σκληρά, συλλήβδην και αδιάκριτα (το ακούς λαέ ;;;).

Ωραία, όμως χμ…. υπήρχε ένα προβληματάκι. Ορισμένα μέλη της κυβέρνησης τυχαίνει να φοράνε γραβάτα, ένας μάλιστα ( ο καθ’ ύλην αρμόδιος) και μαντηλάκι (τριγωνικό pochette). Οπότε τι κάνουμε σύντροφοι; Εδώ μπαίνει η δεύτερη μαεστρική κίνηση,  για την οποία ο ακατονόμαστος πρώτος διδάξας της βρώμικης προπαγάνδας θα ήταν περήφανος:  Βγάζουμε τον εν λόγω υπουργό να … αυτοσαρκαστεί για την εμφάνισή του λέγοντας (σε ελεύθερη απόδοση) ότι: «Θα πληρώσουν και θα ματώσουν όλοι όσοι όπως εγώ φοράνε γραβάτα και μαντηλάκι, δηλαδή οι προνομιούχοι». Έτσι λοιπόν δε γλυτώνει κανένας από τη λάσπη. Ο εν λόγω μπορεί να βγάζει πολλά από τη δουλειά του και καλά κάνει, δε μπορεί όμως να εξισώνει με την αφεντιά του το δικηγόρο, το μηχανικό ή το γιατρό ελεύθερο επαγγελματία, που μετά βίας κερδίζει (αν κερδίζει) ένα μικρό μεροκάματο, μόνο και μόνο επειδή φορά και εκείνος γραβάτα.

Στο δια ταύτα:  Ανάμεσα στα πάμπολλα που πρέπει να αλλάξουν σε αυτή τη χώρα, προτείνω την και την άμεση κήρυξη ενός ανένδοτου αγώνα κάθε συνειδητού και νοήμονος πολίτη. Μοναδικός μας αντίπαλος σε αυτό τον αγώνα ο λαϊκισμός. Αν ξεμπερδέψουμε με δαύτον, ίσως κάποτε υπάρξει ένα καλύτερο μέλλον.

Η αξία του σεβασμού των θεσμών

pegasus_LARGE_t_1581_106680991_type12905

Παρακολούθησα προχθές την ταινία «Η Γέφυρα των Κατασκόπων» του Στήβεν Σπίλμπεργκ. με τον Τομ Χανκς στο ρόλο του αμερικανού δικηγόρου Τζέημς  Ντόνοβαν, που αναλαμβάνει την υπεράσπιση του Σοβιετικού κατασκόπου Ρούντολφ  Άμπελ και την ανταλλαγή του στη συνέχεια με τον αιχμάλωτο αμερικανό πιλότο Γκάρι Πάουερς.  Η ιστορία είναι πραγματική και εκτυλίσσεται στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου το 1961, ταυτόχρονα με την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου. Κινηματογραφικά, ο Σπίλμπεργκ δίνει μια ταινία ανθρώπινων χαρακτήρων και λιγότερο ένα πολιτικό-ιστορικό σχόλιο και νομίζω ότι πράττει σωστά. Εντυπωσιακός ο Μαρκ Ράιλανς στο ρόλο του Άμπελ, δίκαια απέσπασε το Όσκαρ Β’ανδρικού ρόλου. Δεν ξέρω αν ο πραγματικός Άμπελ ήταν τέτοιος τύπος, αλλά ο κινηματογραφικός «έγραψε» στο θέμα της κουλ συμπεριφοράς, όταν με επικείμενη και πολύ πιθανή τη θανατική του καταδίκη του λένε: «Δε φαίνεται να ανησυχείς καθόλου» και αυτός  απαντά: «Θα ωφελούσε σε τίποτε;».

Πέρα από αυτά, απομόνωσα και θέτω προς σκέψη τη στάση του δικηγόρου Ντόνοβαν,  που επιμένει  να είναι πιστός στην τήρηση των θεσμών και της νομιμότητας. Μέσα στην υστερία του Ψυχρού Πολέμου στην Αμερική του 1961, η τήρηση του θεσμού της δίκαιης δίκης με κατηγορούμενο ένα Σοβιετικό κατάσκοπο πολύ εύκολα γίνεται κλωτσοσκούφι, καθώς όλοι ξέρουν ποιό θα είναι το αποτέλεσμα. Ο δικαστής της έδρας  το δείχνει απερίφραστα, όμως ο  Ντόνοβαν επιμένει να  τηρηθεί η νομιμότητα και η θεσμική διαδικασία παρόλο που ξέρει ότι παίζει με «σημαδεμένη τράπουλα».  Η στάση του αυτή έχει ιδιαίτερη αξία κυρίως για εμάς σήμερα. Για τις ΗΠΑ η  εποχή του  Ψυχρού Πολέμου τελείωσε και το σύστημα ισορρόπησε μέσα από πολλούς ακόμη αγώνες όπως για τα δικαιώματα των μαύρων και φυσικά μετά και την κατάρρευση του κομμουνισμού.  Οι ΗΠΑ είναι σήμερα μια χώρα που οι θεσμοί είναι σεβαστοί και τηρούνται απαρέγκλιτα πέρα από τις πολλές αντιρρήσεις που μπορεί να έχει κανείς για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα καθεαυτό. Ιδίως οι θεσμοί ελέγχου και λογοδοσίας. Οι επιτροπές του Κογκρέσου είναι πραγματικά φοβερές και τρομερές στον έλεγχο των αποφάσεων που επιχειρεί να εφαρμόσει η Κυβέρνηση και εννοείται ότι το μεγαλύτερο έγκλημα εκεί είναι η αδικαιολόγητη σπατάλη των χρημάτων των φορολογουμένων, ή μάλλον το δεύτερο μεγαλύτερο μετά την ίδια τη φοροδιαφυγή.

Ο σεβασμός και η τήρηση των θεσμών μιας δημοκρατικής  πολιτείας είναι από μόνος του το ισχυρότερο «φάρμακο» -προληπτικά και κατασταλτικά- για όλα τα αρνητικά φαινόμενα. Στην Ελλάδα η σχέση μας με τους θεσμούς είναι φοβάμαι «a la carte». Τους σεβόμαστε όσο είναι να μας γίνει η όποια δουλειά μας και τους ποδοπατούμε φανερά ή συγκεκαλυμμένα όποτε δε μας συμφέρει. Τα χρόνια της κρίσης μάλιστα οι κυβερνήσεις  χρησιμοποίησαν τους θεσμούς  για τις μνημονιακές τους ανάγκες μια χαρά. Η νομοθέτηση της υποθήκευσης του μέλλοντος 2-3 γενεών με ένα άρθρο χωρίς συζήτηση επί μέρους είναι μια παθογένεια-σαπίλα αχαρακτήριστη. Όταν στη Νομική Σχολή μαθαίναμε για τις Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου, όλοι μας νομίζω σκεπτόμαστε πως δε μπορεί κάτι τέτοιο μόνο σε τίποτε περιπτώσεις πολέμου ή –ό μη γένοιτο- δικτατορίας θα μπορούσαμε να το δούμε να  ψηφίζεται. Που να ξέραμε ότι θα ζούσαμε να δούμε να βρέχει τριγύρω μας ΠΝΠ ελέω ΓΑΠ, Σαμαρά, Βενιζέλου και του πλέον επικίνδυνου (λόγω αμάθειας  και αλαζονείας) όλων του Τσίπρα; Το θέαμα της Βουλής που ψηφίζει μέσα στο Σαββατοκύριακο ένα ακόμη καταστροφικό ασφαλιστικό νομοσχέδιο κακήν κακώς  είναι εξόχως αποκαρδιωτικό για την ποιότητα των θεσμών μας.  Παρομοίως,  το φαινόμενο του Προέδρου της Δημοκρατίας  (καθηγητή μας στη Νομική),  που εντελώς άκαιρα και άστοχα εξαπολύει διάφορα φληναφήματα περί του νομίσματος. Αναλογίζομαι -και διορθώστε με- ότι με το γνωστό ως Προεδρικό Διάταγμα Παυλόπουλου λίγο πριν την κρίση μονιμοποιήθηκαν στρατιές συμβασιούχων (κομματικών εγκάθετων στην πλειοψηφία τους). Η κίνηση αυτή αποτέλεσε ουσιαστικά τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι των ελλειμάτων της οικονομίας και οδήγησε στο πρώτο μνημόνιο. Συνεπώς και δυστυχώς, αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά ότι δεν είναι το αξίωμα αυτό που προσδίδει κύρος αλλά ο φέρων το αξίωμα που προσδίδει κύρος σε αυτό αν φυσικά είναι επαρκής (τουλάχιστον) καθώς-κακά τα ψέματα- «αρχή άνδρα δείκνυσι».