«…και δεν αναλαμβάνω διαζύγια»

mannequin-hands-by-opalic

Σε ένα πρόσφατο ταξίδι στο εξωτερικό έπεσα πάνω σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη έκθεση. Ο τίτλος της : «Broken Relationships» («Κατεστραμμένες Σχέσεις»). Περιελάμβανε μέρος από τα εκθέματα ενός από τα πιο πρωτότυπα μουσεία της Ευρώπης, που εδρεύει στο Ζάγκρεμπ της Κροατίας και φέρει το ίδιο όνομα (The Museum of Broken Relationships). Το Μουσείο των Κατεστραμμένων Σχέσεων έχει τιμηθεί με βραβείο ως ένα από τα πλέον πρωτοποριακά μουσεία της Ευρώπης και μάλιστα πρόσφατα άνοιξε παράρτημά του στο Λος Άντζελες. Στα εκθέματα περιλαμβάνονται αντικείμενα, που έχουν δωρηθεί από τους κατόχους τους μαζί με μια περιγραφή για το νόημά τους. Πρόκειται για απλά αντικείμενα της καθημερινότητας, τα οποία κρύβουν μια ανθρώπινη ιστορία σχετική με μια ερωτική σχέση (ετερόφυλη ή ομόφυλη), που διαλύθηκε συνήθως με έντονο και τραυματικό τρόπο. Η επιτυχία του Μουσείου βρίσκεται στο γεγονός ότι μέσω των αντικειμένων αυτών ζωντανεύουν απίστευτες ιστορίες, που δείχνουν την εύθραυστη φύση των ανθρωπίνων σχέσεων αλλά και το διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντιμετώπισης των διαφόρων λαών και πολιτισμών πάνω σε αυτό το τόσο πανανθρώπινο φαινόμενο. Εκτίθενται νυφικά που δε φορέθηκαν ποτέ, αντικείμενα πρώην συντροφικής τρυφερότητας που δε σήμαιναν τίποτε πλέον, δακτυλίδια, μπουκάλια κρασιού, λούτρινα ζωάκια, πίνακες ζωγραφικής, παιχνίδια αλλά και μαχαίρια, τσεκούρια, χειροπέδες, κινητά τηλέφωνα και ούτω καθεξής.  Σχεδόν όλοι οι δωρητές στα σημειώματά τους, που συνοδεύουν τα εκθέματα, δηλώνουν ότι η δωρεά του αντικειμένου και η έκθεσή του λειτουργεί για τους ίδιους ως κάθαρση και τους βοηθά να επουλώσουν το τραύμα τους από τη διαλυμένη σχέση.Το πιο τρανταχτό παράδειγμα αλλόκοτης νοοτροπίας ήταν αυτό μιας γυναίκας από την Ιαπωνία, η οποία όταν χώρισε με το σύζυγό της, του άφησε φεύγοντας ένα σετ με τα σύνεργα για να κάνει εάν ήθελε…χαρακίρι.

20161227_153937
Σύνεργα για χαρακίρι (sepuku) – Ιαπωνία

Ο χωρισμός με το σύντροφο ή ακόμη η απόρριψη της ερωτικής πρότασης έχει εμπνεύσει συγγραφείς, ποιητές, ζωγράφους και μουσικούς από τις απαρχές του ανθρώπινου πολιτισμού. Είναι ένα από τα πιο έντονα αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να βιώσει κανείς, ακριβώς επειδή πλήττει ευθέως τον πυρήνα της προσωπικότητας και την αυτοεκτίμηση του ατόμου διασπώντας με βιαιότητα ένα ολόκληρο πλέγμα δεδομένων ζωής, πολλές φορές μάλιστα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Η κατάρρευση μιας συναισθηματικής σχέσης ή η αποτυχία μιας ερωτικής πρότασης σχεδόν πάντα δημιουργούν ένα τσουνάμι συνεπειών, που κυμαίνονται από την απάθεια μέχρι την αυτοκτονία, ανάλογα με την ένταση του ερωτικού συναισθήματος. Ειδικότερα, στους γάμους σε επίπεδο πρακτικής και πραγματικότητας, οικογένειες διαλύονται και περιουσίες μοιράζονται. Οι δικηγόροι αντιμετωπίζουμε όλο αυτό το φαινόμενο στα γραφεία μας και τις αίθουσες των δικαστηρίων. Ιδιαίτερα οι υποθέσεις για τη μετοίκηση, επιμέλεια, διατροφή και επικοινωνία με τα παιδιά διακρίνονται συχνά από μεγάλη φόρτιση και οξύτητα και μάλιστα στη φάση των ασφαλιστικών μέτρων, όπου το τραύμα είναι ακόμη πρόσφατο και τα πνεύματα εξημμένα. Η ανθρώπινη φύση είναι ούτως ή άλλως ευμετάβλητη. Σε μια κατάσταση όπως αυτή η διαχείριση των συναισθημάτων είναι δύσκολη και αποτελεί ένα πεδίο-λυδία λίθο για την αποκάλυψη του χαρακτήρα των ανθρώπων. Πολλές φορές συζητώ με ζευγάρια που οδεύουν προς το διαζύγιο. Αν έχουν παιδιά, προσπαθώ να τους βοηθήσω αν όχι να τα ξαναβρούν, τουλάχιστον να περάσουν όσο γίνεται πιο ομαλά στην επόμενη μέρα. Οι διαπιστώσεις μου περιληπτικά:

Νυφικό που δε χρησιμοποιήθηκε τελικά. Η νύφη από τη Σερβία και ο γαμπρός ‘Ελληνας, σύμφωνα με τη λεζάντα…

Θεωρώ ότι η κυριότερη αιτία σε μια σχέση που δεν πάει καλά είναι ο εγωισμός. Η συμμετοχή σε μια σχέση έχει ως απαράβατο όρο τον αμοιβαίο αυτοπεριορισμό του εγωισμού, την αλληλοπεριχώρηση, έτσι ώστε να προκύψει μια τουλάχιστον αποδεκτή βάση συμπόρευσης στη ζωή. Πρέπει με άλλα λόγια ο ένας να κάνει χώρο στον άλλο και αντίστροφα. Αν δε συμβεί αυτό και ο καθένας από τους συντρόφους κάνει τα δικά του έτσι όπως τα ήξερε ενδεχομένως στα πλαίσια μιας «κακομαθησιάς» από την οικογενειακή του ανατροφή, τότε η κοινή συνισταμένη δεν προκύπτει και ξεκινούν τα προβλήματα, καθώς και ο άλλος πράττει αναλόγως και πάει λέγοντας. Στην ελληνική πραγματικότητα κάποιες φορές σημαντικό ρόλο στη φθορά των σχέσεων παίζουν δυστυχώς και οι γονείς των συντρόφων. Είναι παροιμιώδης -αν και άδικος γιατί καταλήγει σε στερεοτυπική προκατάληψη- ο τύπος της «κακιάς πεθεράς».  Φαινόμενο ελλιπούς καλώς εννοούμενης αυτονόμησης και απογαλακτισμού από την οικογένεια, η παρεμβατικότητα των γονέων δημιουργεί συχνά προβλήματα. Εξίσου προβληματική όμως είναι και η παθολογική εξ ορισμού και εξ αρχής καχυποψία αρκετών (λυπάμαι που το λέω: ιδίως γυναικών) με τις οικογένειες του συντρόφου τους, φαινόμενο που συχνά αντιμετωπίζουμε στην πράξη. Οι ειδικοί επιστήμονες λένε πως η σχέση του ζευγαριού δέχεται το μάξιμουμ της δοκιμασίας της κατά τον πρώτο χρόνο από τη γέννηση του πρωτότοκου παιδιού της οικογένειας. Η ξαφνική αύξηση της ευθύνης, της κόπωσης, του άγχους, που συνοδεύουν το κατά τα άλλα λίαν χαρμόσυνο γεγονός, οδηγούν σε εντάσεις που μπορεί να δείξουν ότι υπάρχουν ρήγματα στη σχέση, τα οποία υπό άλλες συνθήκες ίσως να περνούσαν απαρατήρητα. Φυσικά, υπάρχουν οι κλασσικοί λόγοι διάρρηξης της σχέσης, δηλαδή η ύπαρξη τρίτου προσώπου σε εξωσυζυγική/εξωσυντροφική σχέση και η «ασυμφωνία χαρακτήρων». Τα τελευταία χρόνια μάλιστα προστέθηκε στα αίτια των χωρισμών και η «φτώχεια-φέρνει-γκρίνια» οικονομική κρίση, που δοκιμάζει τις αντοχές όλων μας σε κάθε πιθανό και απίθανο επίπεδο.

20161227_153712.jpg

Στα μυθιστορήματα του Ρέιμοντ Τσάντλερ με ήρωα τον ιδιωτικό αστυνομικό Φίλιπ Μάρλοου ρωτούν οι υποψήφιοι πελάτες: «Τι χρεώνετε κ. Μάρλοου για τις υπηρεσίες σας;» και εκείνος δίνει πάντα την ίδια απάντηση: «Πενήντα δολάρια την ημέρα και δεν αναλαμβάνω διαζύγια». Στο τσαντλερικό σύμπαν, όπου κυριαρχεί το σαρδόνιο και κυνικό χιούμορ αν υπήρχαν και υποθέσεις διαζυγίου στη μέση δε μπορώ να φανταστώ τι φοβερά πράγματα θα είχαν προκύψει. Έχω την αίσθηση πως όλοι όσοι έχουμε κάνει μαχόμενη δικηγορία στο οικογενειακό δίκαιο μερικές φορές θα φτάσαμε στο σημείο να ευχόμαστε κάποιες υποθέσεις διαζυγίων να μην τις είχαμε αναλάβει ποτέ.  Όπως όμως λέει και ο  Κλιντ Ίστγουντ «Είναι μια βρώμικη δουλειά αλλά κάποιος πρέπει να την κάνει»…

Advertisements

Μουσικοί Παράδεισοι «εν ανεπαρκεία»

Η ψηφιακή εποχή, στην οποία έχουμε εισέλθει εδώ και σχεδόν 20 χρόνια έχει αλλάξει δραματικά τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες σε όλο το φάσμα.  Τίποτε δεν έχει μείνει ανεπηρέαστο. Όπως σε όλες τις σαρωτικές αλλαγές πέρα από τα «καλά», που ενδεχομένως προκύπτουν, υπάρχουν και παράπλευρες απώλειες, συνήθως αρκετές, καθώς το γύρισμα της σελίδας της ιστορίας πάντοτε συνεπάγεται αλλαγή ή απώλεια ρόλου για κάποιους. Ένας από τους τομείς που εμφανέστατα έχουν επηρεαστεί είναι η μουσική και ο κινηματογράφος. Η τεχνολογία της συμπίεσης των αρχείων ήταν το κρίσιμο γεγονός για να ανατραπεί εντελώς ο τρόπος με τον οποίο ο τελικός ακροατής ενός μουσικού έργου και ο τελικός θεατής μιας ταινίας βιώνουν τα αγαπημένα τους έργα τέχνης. Κάνοντας ένα γρήγορο πέρασμα από το χώρο του κινηματογράφου, εκτός από το δραστικό περιορισμό των ανεξάρτητων κινηματογραφικών αιθουσών και την αντικατάστασή τους από τα multiplex, έχει αλλάξει και η εμπειρία, η τελετουργία της κινηματογραφικής θέασης. Κύρια έκφανση της αλλαγής αυτής είναι  είναι κατά τη γνώμη μου η κατάργηση του διαλείμματος στη μέση της ταινίας. Τώρα πια η ταινία προβάλλεται μονοκόμματη. Έτσι δεν έχεις την ευκαιρία να τα πεις με την παρέα σου σχετικά με το πως τους φαίνεται η ταινία, να πεταχτείς μέχρι το μπαρ και φυσικά μέχρι το WC… Ήταν πολύ ενδιαφέρον πέρυσι το Μάρτιο όταν βρεθήκαμε με τα παιδιά μου στην Κέρκυρα, όπου λειτουργεί ο θαυμάσιος κινηματογράφος «Ορφεύς» και πήγαμε να παρακολουθήσουμε μια ταινία. Έκανε διάλειμμα !!! και αναγκάστηκα να απαντήσω στις ερωτήσεις των παιδιών και να τους εξηγήσω τη διαδικασία της κινηματογραφικής θέασης, όπως γινόταν παλιά. Αλλά και η μουσική έχει γίνει αγνώριστη. Downloading, streaming, MP3’s και κάθε λογής εφεύρεση έβγαλαν με συνοπτικές διαδικασίες από τη μέση το φυσικό προϊόν δηλαδή το CD και φυσικά τα παλαιότερα μέσα: δίσκο βινυλίου και κασέτα. Τώρα πια σε ένα USB stick κρεμασμένο μαζί με τα κλειδιά μας όλοι μας  κουβαλάμε παντού χιλιάδες τραγούδια, τόσα που σε άλλες εποχές θα γέμιζαν πάμπολλα ράφια και ντουλάπες ως δίσκοι. Ωραία, ευκολία, πολιτισμός, εξέλιξη. Όμως εμένα κάτι μου λείπει ή μάλλον πολλά μου λείπουν και νομίζω σε πολλούς μουσικόφιλους.

tumblr_mc0ya6ni151qa6un1o5_1280

Η αίσθηση του φυσικού προϊόντος της μουσικής είναι σχεδόν φετιχιστική. Το βινύλιο με το μεγαλόσχημο τετράγωνο χαρτονένιο εξωτερικό φάκελλο, τη διάφανη εσωτερική θήκη και φυσικά τα   υπέροχα εξώφυλλα, πραγματικά έργα τέχνης. Πιο μέσα ο ίδιος ο δίσκος, με τα αυλάκια του που γυρνούσαν αρμονικά πάνω στο πικάπ.

vintage1turntable

Η κασέτα πάλι χρησιμοποιούνταν πιο πολύ για «συλλογές-ιδιοκατασκευές», το λεγόμενο «home-taping», αρκετοί όμως όπως η αφεντιά μου διατηρούσαν συλλογή κασετών αντί για βινύλια. Το μικρό κουτάκι της κασέτας, άλλη μαγεία… Θυμάστε ότι έπρεπε να αλλάζεις πλευρά όταν τελείωνε η Α και έπρεπε να τη γυρίσεις στη Β. Θυμάστε επίσης τι γινόταν όταν το κασετόφωνο «μασούσε» την ταινία… ολόκληρες πατέντες για τη συγκόλληση.

cassette-001

Στο χαρτάκι του εξωφύλλου οι τίτλοι των τραγουδιών απέξω αλλά και στο εσωτερικό και πάνω στο κέλυφος αυτοκόλλητο με τον τίτλο του περιεχομένου.

Τέλος το CD, μικρογραφία του βινυλίου, με ήχο πιο επίπεδο, πιο λουστραρισμένο, πιο άψυχο σε σχέση με τα άλλα δύο μέσα που προαναφέρθηκαν. Στις επιμελημένες εκδόσεις των CD εξαιρετικά εξώφυλλα και βιβλιαράκια στο εσωτερικό με στίχους, πληροφορίες, φωτογραφίες, ένας μικρός θησαυρός…

diskopoleia-ypogeio-570

Μιλώ προσωπικά, αλλά νομίζω ότι ισχύει για πολλούς: αν μου ζητούσαν να προσδιορίσω κάποια μέρη ως επιγείους παραδείσους ανθρωπίνης προελεύσεως θα έλεγα χωρίς δισταγμό τα βιβλιοπωλεία και τα δισκοπωλεία. Και ενώ βιβλιοπωλεία περνούν δύσκολες εποχές και κλείνουν το ένα μετά το άλλο, έχουν όμως μια μεγαλύτερη αντοχή να επιδείξουν σε σχέση με τα δισκοπωλεία, που έχουν κυριολεκτικά αποψιλωθεί. Σε όλη τη χώρα δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 100 σήμερα… Χώροι απόλυτης μαγείας τα δισκοπωλεία. Μια μικρή βιωματική αναδρομή λέω να επιχειρήσω και όποιος θέλει ας ακολουθήσει, κάνοντας και ο ίδιος την ανάλογη δική του.

Είχα την τύχη να ζήσω τα φοιτητικά μου χρόνια στην Αθήνα της δεκαετίας του ΄80. Τα δισκοπωλεία (δισκάδικα) αμέτρητα και ολοζώντανα. Σε φάσεις αργόσχολες τα έπαιρνα με τη σειρά στον άξονα Ομόνοια-Σύνταγμα (και τις Κυριακές Μοναστηράκι για τα μεταχειρισμένα…). Τα σκήπτρα κατείχε η οδός Πανεπιστημίου. H αναφορά είναι ενδεικτική και η μνήμη (αναπόδραστα) επιλεκτική.  Ξεκινώντας από κάτι απίθανες στοές γύρω από την Ομόνοια, όπου έβρισκες εξωπραγματικά για την εποχή πράγματα, αμερικάνικα bootlegs, υπερ-σπάνιες κασέτες και άλλα τέτοια καλούδια. Ιδιαίτερη μνεία φυσικά στη Στοά Φέξη επί της Πατησίων.

%cf%84%ce%b6%ce%b9%ce%bd%ce%b1-791x960

Ανεβαίνοντας δεξιά κυριαρχούσε το θρυλικό δισκάδικο της Τζίνας, που άντεξε μέχρι πρόσφατα, οπότε ανακοινώθηκε το κλείσιμό του. Η κυρία Τζίνα, επιβλητική παρουσία με ξανθό περιποιημένο μαλλί, πάντα πρόθυμη να σου βρει ότι έψαχνες, διατηρούσε  εκτός από το κατάστημα και δισκογραφική εταιρεία τη «Tzina Records», στην οποία είχαν ηχογραφήσει σημαντικά ονόματα του ποιοτικού αλλά και του … λιγότερο ποιοτικού τραγουδιού. Συνεχίζοντας την άνοδο προς το Σύνταγμα στη στοά Πεσματζόγλου, το δισκοπωλείο που έστησε ο Νίκος Ξυλούρης και κρατούσε για πάνω από 30 χρόνια, νομίζω έως και σήμερα η σύζυγός του Ουρανία. Για εμένα όμως ο «ναός» ήταν το «Music Corner» στη γωνία Πανεπιστημίου και Ιπποκράτους. Ακόμη με θυμάμαι να χαζεύω και να «ζαχαρώνω» στη φροντισμένη βιτρίνα του το «Waiting For Colombus» των Little Feat…  Έχω περάσει ατελείωτες ώρες στο υπόγειο αυτού του μαγαζιού, ψαχουλεύοντας τους αμύθητους θησαυρούς του. Αναρωτιέμαι τι να κάνει η κυρία Μαρία Μπουρτζίκου, η αεικίνητη ψυχή του μαγαζιού, που το κρατούσε μαζί με τα παιδιά της. Ακόμη, το Jazz-Rock κοντά στη Νομική, το δισκοπωλείο των Αδελφών Φαληρέα στη Σκουφά στο Κολωνάκι, όπου χρόνια αργότερα υπήρξε το πολύ ενδιαφέρον «Multi-Culti» με ειδίκευση στις μουσικές του Τρίτου Κόσμου. Στην οδό Νίκης, το ιστορικό «Music Box» του πρωτοπόρου στην ελληνική μουσική βιομηχανία Μάρτεν Γκεζάρ.

%ce%bc%ce%b9%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%b9%ce%ba-%ce%bc%cf%80%ce%bf%ce%be-769x960

Ακόμη μικρό αλλά πολύ ζεστό και ενημερωμένο ήταν το τμήμα μουσικής, που διέθετε το πολυκατάστημα ΜΙΝΙΟΝ και καταστράφηκε ολοσχερώς από τον εμπρησμό του 1980. Ειδική μνεία για το κατάστημα της στοάς ΟΠΕΡΑ με ειδίκευση στην κλασσική μουσική και την όπερα, που ακόμη επιμένει. Είναι άπειρα, δεν τα θυμάμαι όλα, καθώς πολλά μικρά δισκάδικα υπήρχαν και στις περιφερειακές του Κέντρου περιοχές. Δεν θα ξεχάσω το μικρό μαγαζάκι στου Ζωγράφου, εκεί που αγόρασα το «Dark Side Of The Moon» των Pink Floyd. Στη Θεσσαλονίκη, όποτε ανέβαινα, σταθερή αξία είναι μέχρι σήμερα το «Stereodisc» στην Πλατεία Αριστοτέλους, πλούσιο, ψαγμένο, πρωτοποριακό και με άποψη. Η Θεσσαλονίκη είχε πάμπολλα εξαιρετικά δισκάδικα, από τα οποία αναρωτιέμαι πόσα έχουν μείνει ακόμη.

diskopoleia-mr-vinylios-570

Τα δισκάδικα της πόλης μου είναι οι τόποι που γενιές ολόκληρες γνωρίσαμε και προσεγγίσαμε τη μουσική, σε όλο της το φάσμα. Με τη βοήθεια του καλού φίλου μου και δισκοπώλη Θωμά Νικολίτσα, προσπάθησα να ανασυνθέσω το παρελθόν των δισκάδικων των Ιωαννίνων. Πάσα προσθήκη δεκτή και εκ προοιμίου συγγνώμη εάν ξέχασα κάποιο, από αυτά τα  τόσο αγαπημένα μας μαγαζιά.

Εξέχουσα θέση για πολλά χρόνια μέχρι το 1992, οπότε έκλεισε, είχε το κατάστημα του Άγγελου Κώτση στην οδό 28ης Οκτωβρίου, αριστερά λίγο μετά τη διασταύρωση με την οδό Χ.Τρικούπη. Ήταν το πιο μεγάλο, το απόλυτα ενημερωμένο δισκοπωλείο των Ιωαννίνων. Προσωπικά χαιρόμουν εκτός από το εσωτερικό και τη βιτρίνα του. Πολύ συχνά στη βιτρίνα ήταν αναρτημένα όλα τα εξώφυλλα των δίσκων από ένα συγκεκριμένο καλλιτέχνη ή συγκρότημα, ολόκληρη σχεδόν η δισκογραφία του. Θυμάμαι πόση εντύπωση μου είχε κάνει η βιτρίνα με την πλήρη δισκογραφία των Jethro Tull και τα υπέροχα εξώφυλλα. Όλη η σύνθεση της βιτρίνας ήταν έργο τέχνης από μόνη της. Μια προσωπική ανάμνηση σημαντική κρατώ από το μικρό κατάστημα του Απόστολου Μαράβα στο σημερινό πεζόδρομο της Μουλαϊμίδου. Εκεί αγόρασα τους δύο πρώτους δίσκους της συλλογής μου: Το «Book Of Dreams» του Steve Miller και το «A Kind of Hush» των Carpenters. Το επίσης μικρό και ζεστό κατάστημα του Λευτέρη Μακρή δίπλα στην είσοδο του κτιρίου της Ε.Η.Μ., είχε με θαυμαστό τρόπο συγκεντρώσει στο λιγοστό του χώρο μόνο ποιοτικά πράγματα από το ελληνικό και ξένο ρεπερτόριο. Μιας και βρισκόμαστε εκεί κοντά στην οδό Αβέρωφ, ειδική μνεία πρέπει αν γίνει στα πολύ παλιά δύο καταστήματα των αδελφών Μάρκου. Το ένα του Βασίλη Μάρκου επί της οδού Αβέρωφ με ειδίκευση στο λαϊκό και δημοτικό ρεπερτόριο, ενώ το άλλο του Κώστα Μάρκου στη στοά που ενώνει την Αβέρωφ με την Κωλέττη με έμφαση στη λαϊκή δισκογραφία. Από τα καταστήματα δίσκων με αμιγώς ελληνικό ρεπερτόριο θυμάμαι αυτό του Θανάση Παρασκευά στην αρχή της οδού Κ.Φρόντζου και του Παύλου Μάντζιου στη συμβολή Κάνιγγος και Ανεξαρτησίας.

i31-960x640

Ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή του ήταν το Video-Bar της Στοάς Ορφέα. Ένας συνδυασμός δισκοπωλείου και μπαρ, στο οποίο αντί για μουσική προβάλλονταν σε οθόνες μουσικά βιντεο-κλιπ. Το κατάστημα αυτό ανήκε στους αδελφούς Τάκη και Μάκη Οικονόμου και έκλεισε το 1993. Για πολλά χρόνια επίσης το κατάστημα του Σπύρου Κυριμκυρίδη ήταν γνωστό για τα ηχοσυστήματά του, διατηρούσε όμως και τμήμα πώλησης δίσκων, στην αρχή της 28ης Οκτωβρίου. Μακρόβιο υπήρξε και το πασίγνωστο δισκάδικο του συμμαθητή μου Άκη Λιόλιου («Il Disc’ Akis») φυσικά στη Ν.Ζέρβα 2. Σημείο αναφοράς για κάποια χρόνια και το κατάστημα του Θόδωρου Γαλανόπουλου στο σημερινό πεζόδρομο της Γρηγορίου Σακκά. Απέναντι από την Ακαδημία στη Δωδώνης υπήρχε το δισκάδικο του Λευτέρη Πανταζή (όχι του Λε-Πα, απλή συνωνυμία), που μου άρεσε ιδιαίτερα γιατί έφερνε δίσκους soul που δεν έβρισκες αλλού και ήταν η αδυναμία μου.  Τρία δισκάδικα πιο περιφερειακά ήταν το W.O.M (World Of Music) του Θοδωρή Πασχάλη, κάτω από το Δικαστικό Μέγαρο, του Φίλιππα Ράπτη στην προέκταση της Μιχ.Αγγέλου προς το γήπεδο και του Λάκη Καρακίτσου ψηλά στη Ν.Ζέρβα. Αξέχαστο θα μείνει σε όσους το είχαν επισκεφθεί στο μικρό διάστημα που λειτούργησε στα μέσα της δεκαετίας του ’80 το κατάστημα του Τάκη Παπαδημητρίου στην οδό Πουλίτσα. Ότι πιο πρωτοποριακό και ψαγμένο υπήρχε θα το έβρισκες εκεί. Ο καλός μου φίλος και σπουδαίος dj Διαμάντης Καμπαλώνης έστησε ένα μικρό αλλά θαυμάσιο δισκάδικο στο σημερινό πεζόδρομο της Μιχ.Αγγέλου. Πολλά από τα μοναδικά κομμάτια της συλλογής μου προέρχονται από το Nova Records του Διαμάντη. Είχες την εντύπωση ότι κάθε δίσκος που υπήρχε εκεί ήταν αποτέλεσμα εξαντλητικού ψαξίματος πριν εκτεθεί για πώληση.

151027_EM_records

Όλα αυτά τα δισκάδικα αποτελούν πια παρελθόν. Σήμερα υπάρχουν αν δεν κάνω λάθος μόνο τέσσερα (4) καταστήματα δίσκων στα Ιωάννινα και το τμήμα γνωστού πολυκαταστήματος για το οποίο όμως δε θεωρώ ότι μπορεί να συμπεριληφθεί εδώ. Το Beatnik στην οδό Ανεξαρτησίας, κοντά στο Γυαλί-Καφενέ, που έχει κυρίως βινύλια και μουσικά όργανα. Ομολογώ ότι δεν το έχω επισκεφθεί αλλά έχω την αίσθηση ότι πρόκειται για αξιόλογη προσπάθεια. Ο φίλος μου Λεωνίδας Βαταβάλης άνοιξε στην οδό Κάνιγγος 2γ το «Real Thing». Βαθύς γνώστης του ροκ ο Λεωνίδας έχει εξαιρετικό γούστο και σε άλλα είδη μουσικής και μπορεί να σε κατευθύνει. Το κατάστημά του έχει επίσης αρκετά  γκάτζετς και rock memorabilia. To «Rock Shop» του Θοδωρή Μαντζούρη συνεχίζει σε μικρότερο χώρο στον πεζόδρομο της Μουλαϊμίδου. Στην προηγούμενη θέση του στη Βλαχλείδη ήταν για πολλά χρόνια συνώνυμο της ποσότητας και ποιότητας. Είχε άπειρα πράγματα, που ήθελες χρόνο να … σκάψεις κυριολεκτικά για να τα βρεις. Τέλος, το αγαπημένο όλων των μουσικόφιλων της πόλης «Music Shop Giorgio», που ξεκίνησε το 1987 στη Στοά Νικολάτου για να μεταφερθεί το 1995 στη Στοά Ορφέα όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα. Ο Γιώργος και ο Θωμάς Νικολίτσας έστησαν αυτό το δισκάδικο με πραγματική αγάπη και μεράκι. Βαθύτατοι γνώστες της δισκογραφίας και συλλέκτες οι ίδιοι, καταλάβαιναν τον  κάθε πραγματικό συλλέκτη μουσικής. Ο Γιώργος έφυγε πριν από λίγα χρόνια για ψηλά και ο Θωμάς συνεχίζει πάντα με την ίδια αγάπη για τη μουσική. Τεράστια ποικιλία δισκογραφίας και προσωπική φιλική εξυπηρέτηση από το Θωμά στο μέγιστο βαθμό. Ένα πραγματικό σχολείο πολιτισμού, χωρίς υπερβολή.

42526_1

Οι εποχές αλλάζουν, κάποιες αξίες όπως η αγάπη για τη μουσική όμως πρέπει να παραμένουν σταθερές. Πέρα από τα χιλιάδες MP3 που όλοι  έχουμε στη μνήμη των υπολογιστών, νομίζω πως αξίζει να προσπαθήσουμε να ανακαλύψουμε τη μουσική μέσα από το φυσικό προϊόν. Γι’αυτό, περάστε από όσα δισκοπωλεία έχουν απομείνει και συνεχίζουν. Η εποχή έχει αλλάξει, η μαγεία όμως του δισκάδικου είναι πάντα ανεκτίμητη !!!

Ανατομία ενός «ΟΧΙ» (που δεν ειπώθηκε ακριβώς…)

aaoxies

Κάθε χρόνο τέτοιες μέρες τιμούμε την απίστευτη εκείνη έκλαμψη του ελληνικού λαού, που ενωμένος και αποφασισμένος αντιστάθηκε στο φασισμό με τα όπλα. Όπως όλες οι εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα έτσι και αυτή κρύβουν διάφορα, που δε λέγονται και αποφεύγουμε να σκεφθούμε. Επιτρέψτε μου να κάνω μια προσπάθεια αναδίφησης σε μερικά από αυτά. Αναμφίβολα, ο Ιωάννης Μεταξάς ήταν δικτάτορας, χιτλερικής/μουσολινικής κοπής. Για την ιστορία, ο Μουσολίνι ήταν ο εφευρέτης του φασισμού και ο Χίτλερ αυτόν είχε ως ίνδαλμα. Ο Μεταξάς ήταν ένα κακέκτυπο του φασισμού/ναζισμού αλά ελληνικά.

xairetismos-metaxas__article

Ο Μεταξάς όμως ήταν και εξαιρετικός επιτελικός αξιωματικός πριν καταλάβει την εξουσία με το πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου 1936. Με την ιδιότητά του αυτή αποδύθηκε σε μια τεράστια προσπάθεια πολεμικής προπαρασκευής της Ελλάδας με μεγάλη ενίσχυση των βορείων συνόρων τόσο σε εγκαταστάσεις όσο και σε στρατεύματα. Αν και φορέας φασιστικής ιδεολογίας, αντιστάθηκε σθεναρά στο φλερτ των Ιταλών και Γερμανών και έλαβε όλως περιέργως την απόφαση να εντάξει τη χώρα στο άρμα της Μεγάλης Βρετανίας, ελπίζοντας σε βοήθεια, που όπως αποδείχθηκε την κρίσιμη ώρα ήταν πολύ λιγότερη από αυτή που του είχαν τάξει οι Άγγλοι. Ένα άλλο χαρακτηριστικό, που πρέπει για την ιστορική αλήθεια να πιστωθεί στο Μεταξά, ήταν η συστηματική και εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της εξωτερικής πολιτικής. Στην κυβέρνησή του δεν υπήρχε υπουργός Εξωτερικών καθώς είχε κρατήσει ο ίδιος το χαρτοφυλάκιο αυτό. Η εμμονή του με την παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων ήταν τέτοια, που είχε μεταφέρει μόνιμα σχεδόν το γραφείο του στο Υπουργείο Εξωτερικών, όπου ξημεροβραδιαζόταν ενημερωνόμενος από τις ελληνικές πρεσβείες ανά την Ευρώπη. Όλα αυτά του επέτρεψαν να είναι «έτοιμος από καιρό» όταν τον ξύπνησε ο Γκράτσι, πρέσβυς του Μουσολίνι για να του αναγγείλει την ιταλική εισβολή. Φορώντας τις πυζάμες του ο Μεταξάς απάντησε ακούγοντας τα νέα: «Alors, c’est la guerre…» («Ώστε λοιπόν έχουμε πόλεμο…»). Συνεπώς, το εμβληματικό «ΟΧΙ» δεν εκστομίστηκε ποτέ, αλλά το λέμε χάριν συντομίας…

elinital-medium

Ένα άλλο στοιχείο άξιο να ερευνηθεί είναι η στάση του πολιτικού κόσμου της χώρας στην κρίσιμη εκείνη στιγμή. Ως γνωστόν είχαμε δικτατορία. Οι πολιτικοί της Αριστεράς βρίσκονταν στις φυλακές, ενώ οι Κεντρώοι και Δεξιοί βρίσκονταν στο «γύψο», για να χρησιμοποιήσουμε τη γραφική παπαδοπουλική ορολογία. Είναι απίστευτο, αλλά οι έλληνες πολιτικοί στη συντριπτική τους πλειοψηφία «έκαναν την πάπια». Ελπίζοντας ότι οι Ιταλοί θα έκαναν ένα σύντομο περίπατο ως την Αθήνα και φυσικά θα ανέτρεπαν το Μεταξά για να επανέλθουν οι ίδιοι στο προσκήνιο, στην καλύτερη περίπτωση σιώπησαν !!! Υπάρχει όμως και χειρότερο: πολλοί από αυτούς, όταν επρόκειτο να σχηματιστεί η  πρώτη δωσιλογική κυβέρνηση υπό το στρατηγό Τσολάκογλου (ένα από τους πιο ηρωικούς και σπουδαίους αξιωματικούς στον πόλεμο της Αλβανίας – δυστυχώς…) οι ίδιοι διαγκωνίζονταν άν όχι να συμμετέχουν στην κυβέρνηση αυτή τουλάχιστον να βάλουν δικούς τους ανθρώπους. Ας μην πούμε ονόματα και στεναχωρηθούμε…. Θα πρέπει όμως να σημειώσει κανείς επώνυμα ως χειρότερη από όλες τη στάση του Νικολάου Πλαστήρα, που όντας εξόριστος στη Γαλλία οραματιζόταν τον εαυτό του σε ρόλο «Πεταίν» που να κυβερνά την Ελλάδα ως κράτος μαριονέττα των Ναζί και προπαγάνδιζε μάλιστα ανοιχτά τη ματαιότητα της Εθνικής Αντίστασης. Επειδή ο ελληνικός λαός συναγωνίζεται σε μνήμη το χρυσόψαρο, μεταπολεμικά τον εξέλεξε πρωθυπουργό και επί δεκαετίες λογιζόταν ως ιστορική μορφή της … δημοκρατικής παράταξης.

Δύο ήταν οι φωτεινές εξαιρέσεις (για την ακρίβεια μιάμισι…). Δύο μόνο πολιτικοί διακήρυξαν δημόσια ότι πρέπει να στηριχθεί από το λαό η κυβέρνηση και ο στρατός στην τιτάνια προσπάθεια κατά του φασισμού. Από το συντηρητικό χώρο ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος και από την κομμουνιστική αριστερά ο Νίκος Ζαχαριάδης, έγκλειστος τότε στις φυλακές. Η δήλωση του Ζαχαριάδη ανακλήθηκε αργότερα άρον-άρον με παρέμβαση του ΚΚΕ, που δεν ήθελε να φαίνεται ότι κάνει πλάτες στο καθεστώς Μεταξά. Πραγματικά κρίμα…

1940-2

Το έπος του ’40 ανήκει στον ελληνικό λαό. Σε μια από τις εξαιρετικά σπάνιες φορές πανεθνικής ενότητας οι ανώνυμοι έλληνες στρατιώτες και άμαχοι πολίτες πορεύτηκαν για να κάνουν το καθήκον τους απέναντι στην πατρίδα και την ελευθερία. Χιλιάδες από αυτούς έκαναν τη διαδρομή χωρίς επιστροφή. Στρατιωτικά το εγχείρημα ήταν υπεράνθρωπο αλλά και καταδικασμένο. Κανείς δε μας βοήθησε ουσιαστικά και η εμπλοκή των Γερμανών επιτάχυνε το αναπόφευκτο. Σε ένα από τα πολλά  διεστραμμένα καπρίτσια της ελληνικής ιστορίας συνέπεσε να κυβερνά τη χώρα ένας δικτάτορας με σπουδαίο όμως στρατιωτικό και πολιτικό αισθητήριο και μαζί ένας λαός αποφασισμένος να μείνει ελεύθερος. Οι πολιτικοί του, όπως είδαμε, περί άλλα ετύρβαζαν και δολοπλοκούσαν, όπως συνήθως αλλού (συνειδητά) νυχτωμένοι, στον αυτιστικό μικρόκοσμο της εξουσιαστικής λογικής τους. Κάθε ομοιότητα -τηρουμένων των αναλογιών- με τη σημερινή πραγματικότητα δεν είναι καθόλου τυχαία, εκτιμώ…

Νομοθετείν εν Ελλάδι: Σαν πίνακας του Τζάκσον Πόλοκ…

jump-in
Jackson Pollock – «Jump In»

«Corruptissima re publica plurimae leges» – Τάκιτος, Ρωμαίος νομικός, ιστορικός και φιλόσοφος

Οποία έκπληξις !!! Με το άρθρο 8 του Ν.4411/2016 (ΦΕΚ Α’142-3.8.2016) εξαλείφεται το αξιόποινο και παύει η δίωξη των πταισμάτων και των πλημμελημάτων κατά των οποίων ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης μέχρι δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή και τις δύο ποινές, που έχουν τελεσθεί μέχρι και τις 31.3.2016. Και δεν αποτελεί έκπληξη η εκ νέου θέση στο αρχείο ποινικών υποθέσεων καθώς θεσπίζεται για μια ακόμη φορά το εν λόγω μέτρο από το Υπουργείο Δικαιοσύνης με αιτιολογία την αποσυμφόρηση των Δικαστηρίων και την επιτάχυνση απονομής της Δικαιοσύνης (φράση που εκτός από κλισέ-καραμέλα έχει γίνει γενικώς ανέκδοτο…). Αυτό σημαίνει πρακτικά πως χιλιάδες ποινικές υποθέσεις θα φύγουν από τη μέση και θα πάνε στο αρχείο, με μια θεωρητική δυνατότητα επαναφοράς τους εάν ο κατηγορούμενος υποπέσει μέσα σε δύο (2) έτη από τη δημοσίευση του νόμου σε νέα από δόλο αξιόποινη πράξη κακουργήματος ή πλημμελήματος και καταδικαστεί αμετάκλητα οποτεδήποτε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ανώτερη των έξι (6) μηνών. Ακόμη και ένας πρωτοετής συνάδελφος της Νομικής Σχολής θα σας πει πως η ρύθμιση είναι πρόδηλα αντισυνταγματική, καθώς η συνταγματική αρχή της ισότητας «πάει περίπατο» εντελώς απροκάλυπτα. Αν είσαι τυχερός και έχεις διαπράξει το αδίκημα μέχρι την 31.3.2016, τότε επωφελείσαι και όλα καλά, το αδίκημά σου παραγράφεται. Αν όμως έχεις διαπράξει το αδίκημα την 1.4.2016 και εντεύθεν, τότε λυπούμεθα έχασες, διότι σε αυτή τη χώρα, τι να κάνουμε, κάποιος πρέπει να είναι το κορόϊδο της υπόθεσης….  Αλήθεια, αυτές οι ημερομηνίες πως καθορίζονται; έτσι τυχαία; Θέλω να ελπίζω πως ναι, γιατί αλλιώς δύσκολα μπορεί κανείς να πεισθεί ότι δεν κρύβουν συγκεκριμένες σκοπιμότητες. Μπορεί κανείς να πει ότι, δε βαριέσαι καημένε, οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις ήταν μικροπράγματα, που είχαν δημιουργήσει μια -ας μου επιτραπεί ο χαρακτηρισμός- «σαβούρα», που προκαλούσε συμφόρηση στη Δικαιοσύνη και της αφαιρούσε χρόνο και ενέργεια. Δύσκολα μπορεί κανείς να αντιλέξει. Όμως, όταν η Ελληνική Πολιτεία θέσπιζε το αξιόποινο αυτών των πράξεων έκρινε ότι ήταν τιμωρητέες σύμφωνα με τις ποινικές διατάξεις που η ίδια ψήφιζε. Προς τι λοιπόν αυτό το υποκριτικό κρυφτούλι; Θα έπρεπε η Πολιτεία εάν κρίνει πλέον ότι κάποιες συμπεριφορές δεν είναι ποινικά αξιόλογες πολύ απλά να τις αποποινικοποιήσει και όχι να τις έχει à la carte, πριν και μετά την 31.3.2016 και τα τοιαύτα… Οι μαχόμενοι δικηγόροι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι οι ποινικές διατάξεις στην ελληνική νομοθεσία είναι όχι απλώς πέλαγος αλλά ωκεανός. Σε μια σοβαρή χώρα τα άρθρα του Ποινικού Κώδικα θα ήταν υπεραρκετά να καλύψουν κάθε ποινική παράβαση. Εν Ελλάδι όμως, όλα τα νομοθετήματα μικρά και μεγάλα, γενικά και ειδικά, έχουν πάντα ενσωματωμένες ποινικές διατάξεις για την εφαρμογή τους, φυσικά με ειδικές ποινές αμέτρητες και αχαρτογράφητες. Ίσως είναι η αντανάκλαση του φόβου της Πολιτείας πως έχει να κάνει με ένα λαό ατίθασο, που ρέπει στην παρανομία και την παραβατικότητα και πρέπει σε όλα τα ζητήματα να έχει από πάνω του το φόβητρο της ποινικής δίωξης. Έτσι λοιπόν έχουμε έξω από τον Ποινικό Κώδικα αναρίθμητες ποινικές διατάξεις για τα πάντα και κυρίως για τις (οικονομικές) υποχρεώσεις του πολίτη προς το Κράτος: Εφορία, Ασφαλιστικά Ταμεία κ.ο.κ. Είναι παρήγορο τουλάχιστον το γεγονός ότι πρόσφατα περιορίστηκε το αξιόποινο σε οφειλές άνω των 50.000 €.

move-it
Jacskon Pollock – «Move It»

Πάμπολλες φορές έχει επισημανθεί και τονιστεί το χάος της νομοθεσίας και του νομοθετείν στην Ελλάδα. Ένας αδιανόητος συρφετός από νομικά κείμενα, που παράγονται από διάφορες πηγές σωρηδόν, ασυντόνιστα και νευρωτικά, προσπαθώντας να καλύψουν κάθε βιοτική περίπτωση, ου μην αλλά και να «βολέψουν» συγκεκριμένες καταστάσεις μέσω φωτογραφικών διατάξεων (τακτική ιδιαίτερα συνήθης στα θερινά τμήματα της Βουλής, π.χ. 31 Ιουλίου ώρα 03.00’…). Έτσι έχουμε Νόμους, Προεδρικά Διατάγματα (Π.Δ.), Υπουργικές Αποφάσεις (Υ.Α.), Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (Κ.Υ.Α.), Εγκυκλίους, ξεχασμένους νόμους του 19ου αι. με γράμματα αντί αριθμών, Ψηφίσματα της Βουλής, ακόμη Νομοθετικά Διατάγματα (Ν.Δ.) και Αναγκαστικούς Νόμους (Α.Ν.) των κατά καιρούς δικτατοριών, όλα αυτά συμφύρονται και μπερδεύονται (όχι και τόσο γλυκά…) αλληλοεπικαλυπτόμενα και αλληλοαναιρούμενα. Μπορεί κάλλιστα να δει κανείς εγκύκλιο να καταργεί στην πράξη το νόμο μέσω της «άλλ’αντ’άλλων» ερμηνείας του νόμου αυτού κ.ο.κ. Ακόμη και οι Κώδικες, που υποτίθεται ότι είναι η ραχοκοκκαλιά της νομοθεσίας, είναι δυσλειτουργικοί με πληθώρα άρθρων και αμέτρητες βασανιστικές προθεσμίες. Σε ένα συνέδριο είχα ακούσει πως ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας στη Μεγάλη Βρετανία είναι … μόλις τέσσερα φύλλα και ισχύει από την εποχή του Κρόμγουελ, είναι δε απόλυτα λειτουργικός. Η ίδια η διαδικασία του νομοθετείν στη Βουλή έχει όλα τα χαρακτηριστικά της τσαπατσουλιάς, της προχειρότητας, της εμβαλωματικότητας, της έλλειψης προοπτικής, οράματος και μακρόπνοης πολιτικής. Λείπουν φυσικά δραματικά οι ηγετικές πρωθυπουργικές προσωπικότητες, που γνωρίζουν νομικά και ασχολούνται με το τι νομοθετείται στη Βουλή. Θα έπρεπε νομίζω, καθώς όταν είσαι πρωθυπουργός το τι νομοθετείται στη Βουλή είναι ουσιαστικά το έργο της κυβέρνησής σου. Από όλους τους Έλληνες πρωθυπουργούς του 20ου αιώνα και εντεύθεν μόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος (της πρώτης του εποχής) ήταν συνεχώς παρών στη Βουλή όταν είχε συνεδρίαση νομοθετικού έργου και ασχολιόταν προσωπικά με την κάθε διάταξη που θα ψηφιζόταν. Συνεπικουρούμενος από την αφρόκρεμα των νομικών της εποχής του άφησε ένα σημαντικό νομοθετικό έργο με νομοθετήματα που αντέχουν έως σήμερα στο χρόνο και εξακολουθούν να είναι επίκαιρα. Ίσως επίσης να μην αρέσει σε μερικούς , αλλά είναι αλήθεια πως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης στη διάρκεια της πρωθυπουργίας του βρισκόταν πολύ συχνά στις συνεδριάσεις νομοθετικού έργου της Βουλής και αυτό πρέπει να του πιστωθεί. Σήμερα φυσικά ζούμε στην εποχή των μνημονίων. Νομοτεχνικά, είναι να τραβάς τα μαλλιά σου: Ένας νόμος με χιλιάδες σελίδες, που υποθηκεύει το μέλλον 4-5 γενεών ανθρώπων αυτής της χώρας, αναφερόμενος στα πάντα και δια πάντα, αποτελούμενος από μόνο ΕΝΑ ΑΡΘΡΟ !!! Η συζήτηση ενός τέτοιου τερατουργήματος είναι φυσικά αδύνατη και όσοι το ψηφίζουν ούτε καταλαβαίνουν τι ψηφίζουν (ξέρουν όμως καλά το γιατί το ψηφίζουν…). Αλλά και στο υπόλοιπο νομοθετικό έργο, συνεχίζεται η πάγια τακτική όλων των κυβερνήσεων μεταπολιτευτικά να νομοθετούν εμβόλιμα για διάφορα θέματα σε άσχετα νομοσχέδια. Μια εικόνα πολυδιάσπασης, αποσπασματικότητας και εντέλει αναποτελεσματικότητας από το χώρο (Κοινοβούλιο), που είναι προορισμένος να βάζει τάξη με τους νόμους που ψηφίζει. Το σκηνικό είναι άναρχο, απαράδεκτο και σε κάθε περίπτωση μη σοβαρό. Η εξαγγελία της σημερινής κυβέρνησης ότι επιτέλους αυτό το αίσχος θα σταματήσει δεν υλοποιήθηκε, ούτε πρόκειται να υλοποιηθεί. Για παράδειγμα ο νόμος 4411/2016, που αναφέρθηκε στην αρχή, αφορά καταρχήν στο θέμα της εγκληματικότητας μέσω διαδικτύου, έχουν όμως παρεισφρήσει κι άλλες διατάξεις για διάφορα άλλα θέματα, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες διαφόρων Υπουργείων. Με τον τρόπο αυτό κάθε φορά κάτω από τον αριθμό ενός νομοθετήματος στεγάζεται ένα patchwork, μια πολύχρωμη κουρελού (πάντα όμως σε ασπρόμαυρη εκτύπωση). Όμως, ας μη νομίζουμε ότι το Ελληνικό Κράτος έχει χάσει το…χιούμορ του. Αρκεί να δείτε το Ν. 4048/2012 με τίτλο: «Ρυθμιστική Διακυβέρνηση: Αρχές, Διαδικασίες και Μέσα Καλής Νομοθέτησης» !!! Οι (κάθε λογής) αθεόφοβοι έχουν ψηφίσει νόμο σχετικά με την ορθή νομοθέτηση και στην πράξη μόνο ως κακόγουστο ανέκδοτο ακούγεται ακόμη και η ύπαρξή του…

Το θέμα δεν έχει τελειωμό. Θα ήθελα να κλείσω το σημείωμα αυτό με το ζήτημα της κατανόησης του νόμου από αυτόν που τον διαβάζει – και δεν εννοώ εμάς τους νομικούς, που η μοίρα μας έλαχε να λύνουμε γρίφους απίστευτης δυσκολίας για να βγάλουμε άκρη σχετικά με το τι ισχύει και τι όχι μέσα από το λαβύρινθο των αδιάκοπων τροποποιήσεων και καταργήσεων. Αναφέρομαι στο μέσο πολίτη της χώρας, που θεωρώ ότι έχει το στοιχειώδες ανθρώπινο δικαίωμα να υπόκειται σε νόμους ξεκάθαρους και κατανοητούς, που να μπορεί να τους διαβάσει και συνακόλουθα να τους εφαρμόσει. Το παράδειγμα που ακολουθεί είναι μια παράγραφος από το νόμο για την ανάθεση και εκτέλεση συμβάσεων του Δημοσίου:

14317547_10154314402671999_359241214604259276_n

Βρίσκω πως αυτό το ανοσιούργημα εικαστικά και σε σύλληψη μοιάζει πολύ με αυτό:

number-one
Jackson Pollock – «Number One»

Με τη διαφορά πως το δεύτερο είναι αριστούργημα της σύγχρονης τέχνης…

Ιστορίες από το δάσος (της ελληνικής δημόσιας διοίκησης).

pertouli_f

Τα λέμε συχνά με τον πατέρα μου. Ένα από τα αγαπημένα του θέματα είναι, όπως των περισσότερων ανθρώπων κάποιας ηλικίας, το παρελθόν. Ο πατέρας μου εργάστηκε για 35 χρόνια στη Δασική Υπηρεσία, ως δασονόμος, απόφοιτος της σχολής Δασοκομίας της Αγιάς Λάρισας. Για την ιστορία, την εποχή εκείνη (δεκαετία του 1950) υπήρχε μια ακόμη τέτοια σχολή στη Βυτίνα Αρκαδίας. Στις σχολές αυτές φοιτούσαν κυρίως παιδιά από ορεινές περιοχές της Ελλάδας, που είχαν μια εξοικείωση με τα βουνά και τα δάση, οι περισσότεροι καλοί μαθητές, που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να σπουδάσουν στην ανωτάτη σχολή των Δασολόγων στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Οι απόφοιτοι των Σχολών αυτών έβρισκαν αμέσως εργασία στη Δασική Υπηρεσία της εποχής. Στα 35 χρόνια της υπηρεσίας του ο πατέρας μου πέρασε κυριολεκτικά σπιθαμή προς σπιθαμή τις ορεινές περιοχές της Ναυπακτίας, του Ξηρομέρου, της Ευρυτανίας, της Δωρίδας, του Μετσόβου και των Ιωαννίνων.

Αυτό που μου κάνει εντύπωση στις διηγήσεις του πατέρα μου είναι πέρα από τις αμέτρητες ωραίες ιστορίες από την ορεινή ύπαιθρο, το πλαίσιο, η ατμόσφαιρα, η νοοτροπία, η διάθεση για δουλειά μιας κρατικής υπηρεσίας, που δυσκολεύομαι πολύ να αναγνωρίσω το σημερινό αντίστοιχό της. Η Δασική Υπηρεσία ήταν τότε μια κρατική δομή ιδιαίτερα στελεχωμένη και εξοπλισμένη με σοβαρότατες αρμοδιότητες. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι ήταν μια υπηρεσία κατά κύριο λόγο υπαίθρου και όχι γραφείου. Οι δασικοί υπάλληλοι περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος του εργασιακού τους χρόνου στα δάση και τα βουνά χειμώνα-καλοκαίρι. Το έργο τους πολυδιάστατο και με διάρκεια μέχρι σήμερα: Δασική οδοποιία, αντιπλημμυρικά έργα, κατασκευή ορεινών δεξαμενών, διευθετήσεις χειμάρρων, πάμπολλες αναδασώσεις, δασικά φυτώρια, έλεγχος υλοτομίας ακόμη και η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών ανήκε αποκλειστικά σε αυτούς. Προσωπικά θυμάμαι τον πατέρα μου να λείπει επί εβδομάδες ολόκληρες τους καλοκαιρινούς μήνες σε μεγάλες πυρκαγιές στη Ναύπακτο και άλλες περιοχές της  Αιτωλοακαρνανίας. Τον ακούω να καμαρώνει ακόμη για τα δύο εξαιρετικά πρότυπα φυτώρια, που επέβλεπε στη Μπούκα και την Παραβόλα Αιτωλοακαρνανίας 100 και πλέον στρεμμάτων το καθένα, με κάθε λογής δένδρα. Για τις μεγάλες αναδασώσεις και τα αντιπλημμυρικά έργα στα βουνά γύρω από το Μέτσοβο, όπου έχει να λέει τα καλύτερα λόγια για την προθυμία, την εργατικότητα και την αυταπάρνηση των Μετσοβιτών εργατών, που εργαζόντουσαν μέρα και νύχτα ανεξάρτητα από καιρικές συνθήκες. Για τη μεγάλη αναδάσωση μέσα στις νησίδες του Αχελώου, που γινόταν με βάρκες, ένα έργο που είχε δημιουργήσει ένα εντυπωσιακό επίγειο παράδεισο, όπως θα θυμούνται οι παλιότεροι που περνούσαν από τη γέφυρα του Αχελώου και δυστυχώς καταστράφηκε οριστικά από την ανακατεύθυνση της κοίτης του ποταμού. Για τη δύσκολη χάραξη και διάνοιξη του δασικού δρόμου (σήμερα επαρχιακής οδού) Θέρμου Αιτωλίας – Προυσού Ευρυτανίας, ενός έργου που έδωσε πνοή και διέξοδο σε μια άκρως απομονωμένη περιοχή. Μου διηγείται πως ο ίδιος και οι συνάδελφοί του περνούσαν εργαζόμενοι μεγάλο μέρος της ζωής τους στην ύπαιθρο, πηγαίνοντας από χωριό σε χωριό στην καλύτερη περίπτωση με κάποιο τζιπ της υπηρεσίας τους και πολύ συχνά πεζοπορώντας, χωρίς να κοιτάνε το ρολόι για το πότε θα σχολάσει το ωράριό τους. Ακόμη διανυκτερεύοντας μέσα σε καφενεία, αχυρώνες αλλά και σε σπίτια φιλόξενων χωρικών. Mου περιγράφει μια υπηρεσία με ισχυρή ιεραρχία και σεβασμό σε αυτή. Μια υπηρεσία με αυστηρό έλεγχο και συνεχή επιθεώρηση, ιδιαίτερα όπου υπήρχαν έργα και διαχείριση χρημάτων. Από την άλλη πλευρά επίσης μια υπηρεσία που ενθάρρυνε την ανάληψη δημιουργικών πρωτοβουλιών από τους υπαλλήλους της για να ξεπερνιούνται προβλήματα της καθημερινής δουλειάς χωρίς γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και δικαιολογίες. Μια υπηρεσία, που κρατούσε με τα πολυάριθμα έργα της  ζωντανή την ορεινή Ελλάδα και τα χωριά της, απασχολώντας στα έργα αυτά τον τοπικό πληθυσμό. Αυτά μέχρι και τη δεκαετία του 1970 (της δικτατορίας συμπεριλαμβανομένης, είτε μας αρέσει είτε όχι…).

dasos-basilikis

Αργότερα, όταν ενέσκηψε η «πασοκική λοιμική» -για να δανειστώ την έκφραση που συχνά χρησιμοποιεί ο Χρήστος  Γιανναράς- τα πράγματα άλλαξαν εντελώς. Όχι μόνο για τη Δασική Υπηρεσία αλλά και για ολόκληρη την ελληνική δημόσια διοίκηση. Με το «καλημέρα» το ενιαίο μισθολόγιο του 1982 ισοπέδωσε οποιαδήποτε διάθεση για δημιουργική δουλειά, εξισώνοντας μισθολογικά τους πάντες: άξιους και ανάξιους, τεμπέληδες και εργατικούς. Με την πάροδο του χρόνου η εξίσωση και ισοπέδωση «γλυκάθηκε» ακόμη περισσότερο με συνεχείς αυξήσεις των μισθών μέσω της περίφημης Α.Τ.Α. (Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή). Ακόμη τρελαίνομαι όταν σκέπτομαι ότι υπήρχαν εποχές όπου άκουγες γύρω σου τους δημοσίους υπαλλήλους να συζητούν για το αγαπημένο τους θέμα: τις αυξήσεις των μισθών… Ούτε στα πιο άσχημα όνειρά τους δε θα φανταζόντουσαν ότι κάποτε το θέμα συζήτησης θα ήταν ακριβώς το αντίστροφο… Η επιθεώρηση καταργήθηκε πάραυτα ως «αντιδημοκρατική» και οι διευθυντικές θέσεις καταλήφθηκαν όχι από όσους είχαν άριστες εκθέσεις αξιολόγησης και τα ανάλογα χρόνια υπηρεσίας, όπως παλιά, αλλά από κομματικούς εγκάθετους, τους αλήστου μνήμης «πρασινοφρουρούς». Ακόμη, εντελώς εγκληματικά καταργήθηκε (επίσης ως αντιδημοκρατική, υποθέτω) η θέση του Γενικού Διευθυντή Υπουργείου, που αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της Δημόσιας Διοίκησης, καθώς στελεχωνόταν από εξαιρετικά ικανούς και έμπειρους ανώτερους υπαλλήλους, οι οποίοι ήσαν μόνιμοι ανεξάρτητα από την εναλλαγή των κυβερνήσεων και είχαν προσφέρει τα μέγιστα στην καλή λειτουργία της κρατικής μηχανής. Έτσι άρχισε η μετατροπή ενός ζωντανού και αποδοτικού οργανισμού όπως ήταν η ελληνική δημόσια διοίκηση αρχικά σε «μούμια» και στη συνέχεια σε «πτώμα», όπως είναι σήμερα. Σε ό,τι αφορά τη Δασική Υπηρεσία, μετατράπηκε σταδιακά σε ένα γραφειοκρατικό μηχανισμό, με δραματικά μειωμένες αρμοδιότητες. Η υπηρεσία υπαίθρου εγκαταλείφθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι δασικοί υπάλληλοι μετακινήθηκαν σε γραφεία χωρίς να έχουν ουσιαστικό αντικείμενο. Έχω την αίσθηση ότι και σήμερα η Δασική Υπηρεσία είναι κάπου στα ίδια ή και χειρότερα: λίγο κυνηγητό της λαθρο-υλοτομίας (απαραίτητο βέβαια), κανένα πιστοποιητικό για το εάν μια έκταση είναι δασική ή όχι κι ο κόσμος όλος.  Μακάρι να κάνω λάθος, ειλικρινά θα χαρώ να με διορθώσει κάποιος…

Αντιπαθώ βαθύτατα τις θεωρίες συνομωσίας. Όμως στην περίπτωση της ελληνικής δημόσιας διοίκησης μπαίνει κανείς στον πειρασμό να σκεφθεί πως ίσως κάποιοι σκοτεινοί τύποι πριν από μερικές δεκαετίες έβαλαν πλώρη να απαξιώσουν μακροπρόθεσμα την εν γένει κρατική μηχανή στην Ελλάδα, για να φθάσουμε εδώ που είμαστε σήμερα και να αποσπάσουν τα λεγόμενα «φιλέτα» της (ενέργεια, παιδεία, υγεία, υποδομές και ότι άλλο…). Ένα υγιές και λειτουργικό Ελληνικό Δημόσιο δεν θα ήταν εύκολη λεία για τα δοντάκια τους. Και είναι κρίμα γιατί ακόμη και σήμερα σε πολλούς τομείς υπάρχουν πολλοί ικανότατοι δημόσιοι λειτουργοί, που πιστεύουν σε αυτό που κάνουν και δουλεύουν με αυταπάρνηση και αφοσίωση. Το διαπίστωσα στα δωμάτια και τους χώρους των δημόσιων νοσοκομείων, όπου υπήρξα επί μακρόν «φιλοξενούμενος».

Ελπίζω να φταίει μόνο η ζέστη, διαφορετικά…

351x451

Τις τελευταίες δύο ημέρες είδα να εκτυλίσσονται μπροστά μου δύο πολύ έντονα περιστατικά. Σας τα διηγούμαι και τα αξιολογείτε:

Περιστατικό πρώτο:  Νωρίς το πρωί έχω φθάσει στο γκισέ της τράπεζας και πραγματοποιώ κάποιες από τις «ευχάριστες» συναλλαγές της εποχής (Εφορία). Η ουρά αναμονής πίσω μου είναι μικρή (5-6 άτομα). Εμφανίζεται ένας άνθρωπος γύρω στα 60 και παρακάμπτοντας την ουρά πάει και στέκεται στην αρχή της χωρίς να πει οτιδήποτε. Όπως ήταν φυσικό, κάποιος από αυτούς που καθόταν στην ουρά, ένας κύριος παρόμοιας ηλικίας, του επισήμανε ευγενικά ότι υπάρχει ουρά, στην οποία έπρεπε να περιμένει. Ο τύπος λοιπόν, που έκανε την υπέρβαση, βγάζει από την τσέπη του μια κάρτα και αρχίζει να τη δείχνει και να φωνάζει έξαλλος προς αυτόν που του έκανε την παρατήρηση: «Τη βλέπεις αυτή εδώ;;; σκάσε και μη μιλάς !!!» . Να σημειώσω ότι όπως μου φάνηκε, η κάρτα που επέσειε ο εν λόγω πρέπει να ήταν κάρτα ΑΜΕΑ, αν και ο συγκεκριμένος δεν έδειχνε να έχει κάποιο εξωτερικά εμφανές τουλάχιστον πρόβλημα αναπηρίας. Όταν κάποιοι επιχειρήσαμε σε ήπιο τόνο να του πούμε και πάλι για την…ουρά, ο τύπος μας  επιτέθηκε κατά μέτωπον με φράσεις του στυλ «Βουλώστε το !!!», «Έχω προτεραιότητα και σκάστε !!!» και άλλα τέτοια. Αφού λουστήκαμε όλοι οι παρευρισκόμενοι με τα «γαλλικά σαμπουάν» που μας επιδαψίλευσε πρωί-πρωί ο δικός μας, προτιμήσαμε να μην ασχοληθούμε περισσότερο και φυσικά αυτός έκανε τη δουλειά του σαν κύριος.  Δεν επρόκειτο περί ανθρώπου από αυτούς, που θα χαρακτήριζε κανείς ιδιόρρυθμους ή ιδιότροπους. Ήταν σαφές ότι ήταν ένας «δικαιούχος» που έκανε εκ του πονηρού κακόβουλη και κακότροπη χρήση του δικαιώματός του- αν και εφόσον υποθέσουμε ότι το είχε.Δε θα ήταν άσχημο βέβαια, ο υπάλληλος της τράπεζας στο γκισε να ήλεγχε την κάρτα, που έδινε προτεραιότητα στον εν λόγω κύριο για να δει εάν πράγματι την εδικαιούτο. Αλλά κι αυτός ο κακομοίρης είχε λουφάξει από την επιθετική επίδειξη του δικαιώματος προτεραιότητας. Για τους νομικούς: κλασσική περίπτωση άρθρου 281 Α.Κ. !!!

Περιστατικό δεύτερο: Κάτω από το γραφείο μου στεγάζεται ένας ιδιωτικός παιδικός σταθμός. Ένας κύριος -λόγω ηλικίας παππούς- έχει φέρει το εγγονάκι του με το αυτοκίνητο για να το αφήσει στον παιδικό σταθμό. Του είναι πολύ εύκολο να παρκάρει στην άκρη, καθώς υπήρχε θέση στάθμευσης, αλλά δεν το πράττει. Αντ’ αυτού σταματάει με αλάρμ μέσα στη μέση του δρόμου και πηγαίνει με το πάσο του μαζί με το παιδάκι προς το εσωτερικό της στοάς για να το παραδώσει. Όπως είναι φυσικό, αμέσως δημιουργείται πίσω από το σταματημένο αυτοκίνητό του μια ουρά που όλο μεγαλώνει. Η ώρα είναι πρωινή και οι οδηγοί επείγονται να πάνε στις δουλειές τους. Υπάρχουν, από κάποια στιγμή και μετά ορισμένα κορναρίσματα, ως είθισται. Κάποια στιγμή ο δράστης όλου αυτού του χάους εμφανίζεται χωρίς να βιάζεται και όχι μόνο δε μπαίνει γρήγορα στο αυτοκίνητό του για να φύγει και να ελευθερώσει το δρόμο ζητώντας συγγνώμη, παρά αρχίζει να επιτίθεται λεκτικά στους ανθρώπους που τους έχει να περιμένουν σα βλάκες μέσα στη ζέστη.  Άφωνος τον ακούω να κάνει ένα υψιπετές πρωινό κήρυγμα στους δυστυχείς συμπολίτες του που είναι εγκλωβισμένοι στα οχήματά τους. Ναι, ο αθεόφοβος τους έψελνε χοντρά λέγοντάς τους ότι δεν ξέρουν να φέρονται, ότι είναι αγενείς, ότι θα μπορούσαν να έχουν λίγη υπομονή-εξάλλου τι να το έκανε το παιδάκι που συνόδευε στον παιδικό σταθμό, να το έπνιγε ;;; !!!. Όλα αυτά με ύφος χιλίων καρδιναλίων και χωρίς να βιάζεται καθόλου. Το ένστικτό του της αυτοσυντήρησης τον έκανε να μπει επιτέλους στο ρημάδι του και να ξεκουμπιστεί πριν οι πλέον απηυδισμένοι από τα θύματά του βγουν έξω για τα … περαιτέρω.

Να μπούμε στον κόπο να κάνουμε καμία γενίκευση και διαπίστωση; Αρχικά να ξεκαθαρίσω ότι για φαινόμενα όπως αυτά δεν πιστεύω ότι φταίει η κρίση από το 2010 και μετά. Ίσως να τα επιτείνει, όμως η ρίζα του κακού βρίσκεται αρκετά πιο παλιά. Οι κάτοικοι αυτής της χώρας σε ένα μεγάλο βαθμό έχουν συνειδητά ή ασυνείδητα τα τελευταία 40 χρόνια αποστεί από μερικές σταθερές που επιτρέψτε μου να θεωρώ σημαντικές. Τα αίτια είναι φυσικά πολιτικά. Μεταπολεμικά, ολόκληρες δεκαετίες δεξιού μετεμφυλιακού τραμπουκισμού και πασοκικού λαϊκισμού έχουν διδάξει στον έλληνα ότι είναι άρχοντας (αρκεί να είναι στη σωστή πλευρά της βάρκας που πάντα γέρνει κάθε φορά…). Το κράτος είναι φτιαγμένο για να τον υπηρετεί (ατομικά και οικογενειακά) με το ρουσφέτι και τις φωτογραφικές διατάξεις βολέματος. Τον καλώς εννοούμενο πατριωτισμό τον έχει απόλυτα διαγράψει (τι του χρειάζεται άλλωστε να σκέπτεται το κοινό καλό;). Αντ’αυτού προκρίνει δύο φορές το χρόνο μόνο στις εθνικές επετείους το γεμάτο ψεύδη και στρεβλώσεις εθνοκαπηλικό πατριωτισμό-ταμπέλα. Επειδή λοιπόν ο έλληνας είναι άρχοντας και η πάρτη του είναι «suprema lex», δεν του χρειάζεται ένα περίεργο πράγμα που να δεις πως το λένε….;;; – α, ναι ευγένεια και καλοί τρόποι. Ας επικεντρωθούμε σ’αυτό. Τελευταία, διαπιστώνω ειδικά από μερίδα της νεολαίας, να γίνεται λόγος εντελώς απαξιωτικά για την αποκαλούμενη «αστική» ευγένεια. Για τους επικριτές της, όποιος την επιδεικνύει είναι δακτυλοδεικτούμενος και αποσυνάγωγος. Δεν είναι περίεργο. Οι καλοί τρόποι και κυρίως ο σεβασμός στο συνάνθρωπο με διαφορετικότητες ή μη δε διδάσκεται πουθενά σοβαρά και συστηματικά. Εναπόκειται μόνο στην οικογένεια να προσπαθήσει να δώσει κάποια στοιχεία από αυτά στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Άλλοτε τα καταφέρνει, άλλοτε πάλι όχι. Έτσι λοιπόν επικρατεί πολύ συχνά μια συμπεριφορά αγοραίας νοοτροπίας χύδην όχλου. Εννοείται ότι σε τέτοιο περιβάλλον εμφωλεύουν άνετα ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η ομοφοβία και ότι άλλο μπορείς να σκεφθείς. Όλα αυτά συνοδεύονται από ένα πάμπτωχο λεξιλόγιο το πολύ είκοσι λέξεων στο οποίο αναλογικά οι 3 τις 5 λέξεις είναι «μαλ…» και τα παράγωγα αυτού, ενώ κάνουν παντού θραύση οι ιντερνετικές συντομογραφίες του τύπου «γμτ», «τπτ» κ.λ.π.

manners

Ομολογώ πως δεν έχω πολλές ελπίδες για το μέλλον σχετικά με αυτό το θέμα. Η ζωή και η ιστορία προχωρούν ερήμην μας ότι κι αν λέμε εμείς- δέσμιοι ο καθένας των αντιλήψεων της εποχής που   βίωσε εντονότερα. Αλλά ρε γμτ θα ήθελα να συναντώ ανθρώπους με τους οποίους να ανταλλάσουμε μια εγκάρδια καλημέρα και στις ουρές που περιμένουμε να σεβόμαστε τους άλλους και να μην τους περνάμε για μλκ…

Πραξικοπήματα: Ανάμνηση ή πραγματικότητα;

Greece-coup-1967

Η πρόσφατη απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία έφερε στην επικαιρότητα ένα φαινόμενο εν πολλοίς ξεχασμένο στην περιοχή μας και στη χώρα μας. Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι η ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ. το 1979 έβαλε οριστικά εκτός οποιασδήποτε προοπτικής τον κίνδυνο στρατιωτικού πραξικοπήματος. Ας μην ξεχνάμε ότι το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του το 1830 μέχρι και την πτώση της χούντας των συνταγματαρχών το 1974 συγκαταλεγόταν στους «παγκόσμιους πρωταθλητές» στα πραξικοπήματα (ή αλλιώς «Κινήματα»- μέχρι που ιδρύθηκε το ΠΑΣΟΚ και η λέξη άλλαξε νοηματοδότηση). Ειδικότερα στο διάστημα αυτό έλαβαν χώρα στην Ελλάδα 18 πραξικοπήματα ή απόπειρες πραξικοπημάτων. Η εκτροπή του πολιτεύματος σε στρατιωτική δικτατορία ήταν κάτι που μπορούσε σχετικά «λογικά» να συμβεί εν Ελλάδι μέχρι και πριν από 40 χρόνια. Πολλοί από εμάς θυμόμαστε την επιβολή της δικτατορίας την 21η Απριλίου 1967, το πραξικόπημα του Ιωαννίδη το Νοέμβριο του 1973 αμέσως μετά τα γεγονότα του Πολυτεχενείου, αλλά και το αποτραπέν γνωστό ως «Κίνημα της πυζάμας» το 1975 με πρωταγωνιστές κάποιους αμετανόητους χουντικούς αξιωματικούς. Δεν είναι επομένως μακριά η εποχή όπου ξυπνούσες ένα πρωί και άκουγες από το ραδιόφωνο εμβατήρια και δημοτικά τραγούδια και ανακοινώσεις για αναστολή ισχύος άρθρων του Συντάγματος και επιβολή περιορισμού στην κυκλοφορία. Η σύγχρονη ελληνική ιστορία είναι γνωστή: το μετεμφυλιακό κράτος βασίστηκε στο διχασμό του λαού και έδωσε στο στρατό και τα σώματα ασφαλείας μια περιούσια θέση στα πολιτικά πράγματα. Εθεωρείτο λοιπόν μέσα σε περιόδους πολιτικής αναταραχής πιθανό αλλά και «φυσιολογικό» για μεγάλο μέρος του λαού να «επέμβει ο στρατός». Η σήψη του δημοκρατικού πολιτεύματος είχε φθάσει στις παραμονές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 σε τέτοιο σημείο, ώστε πολύ σοβαρά να συζητείται το δίλημμα ποιοί θα κάνουν το πραξικόπημα πρώτοι οι στρατηγοί (Σπαντιδάκης) ή οι συνταγματάρχες (Παπαδόπουλος)… Όπως ξέρουμε το τζακ-ποτ το έπιασε τελικά ο δεύτερος… Κλείνω το θέμα «Ελλάδα» με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση: μπορεί η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση  να έχει πολλές κακές πλευρές, που τις βλέπουμε σήμερα, ας μην ξεχνάμε όμως ότι σε αυτή οφείλεται η σταθεροποίηση της δημοκρατίας μας και η θέση εκτός συζήτησης οποιουδήποτε ενδεχομένου στρατιωτικής δικτατορίας.

turkish-solidersjpg.jpg.size.custom.crop.1086x723

Η Τουρκία από την άλλη πλευρά αποτελεί μια πραγματικά ιδιάζουσα περίπτωση, μια χώρα που πάσχει από διπολική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από ακραίες αντιθέσεις. Μπορεί ας πούμε να δεις super-dooper ουρανοξύστες δίπλα σε παράγκες. Κοριτσάκια που ντύνονται όπως η Μπιγιονσέ και η Ριάννα δίπλα σε γυναίκες με μπούρκα. Έτσι είναι και η πολιτική της ζωή. Για πολλές δεκαετίες ο τουρκικός στρατός ήταν επίσημα ο θεματοφύλακας της πολιτικής κληρονομιάς του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Ατατούρκ έβγαλε την Τουρκία από την εποχή των Σουλτάνων και την έκανε σύγχρονο κοσμικό κράτος προσανατολισμένο στο δυτικό κόσμο και κοινοβουλευτική δημοκρατία, επιφορτίζοντας άτυπα το στρατό με την πάση θυσία διαφύλαξη αυτού του μοντέλου. Το τίμημα αυτής της κληρονομιάς ήταν μεγάλο για την τουρκική δημοκρατία. Κάθε φορά που κάτι δεν άρεσε στο Στρατό και το πανίσχυρο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας επειδή παρεξέκλινε από τις αρχές του Κεμαλισμού, ανέτρεπε εκλεγμένες κυβερνήσεις και αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό συνέβη το 1960 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, που καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε, το 1971 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, ο οποίος ανετράπη εκ νέου το 1980 από το διαβόητο στρατηγό Κενάν Εβρέν, που επέβαλε μια από τις πιο στυγνές δικτατορίες της σύγχρονης εποχής. Τελευταίο επιτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία ήταν αυτό του 1997, όταν ο στρατός ανέτρεψε τον εκλεγμένο ισλαμιστή πρωθυπουργό Νεζμεντίν Ερμπακάν. Στη συνέχεια ανέτειλε το άστρο του Ταγίπ Ερντογάν, που ήρθε σε μετωπική ρήξη με το στρατιωτικό κατεστημένο της Τουρκίας. Αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ο αέρας άρχουσας ελιτ που έχουν οι τούρκοι στρατιωτικοί δε συγκρίνεται με τίποτε. Ένα πραγματικά «βαθύ κράτος εν κράτει». Για πρώτη φορά ένας πολιτικός τους κοντράρισε τόσο πολύ στα ίσια. Ο Ερντογάν τους έπαιξε σε ένα γήπεδο που ήταν ανίσχυροι: λαϊκιστής και ισλαμιστής, αναβίωσε στα πιο καθυστερημένα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας τα κοιμισμένα αντανακλαστικά του «πατερούλη», του «προστάτη», του «δυναμικού σουλτάνου» πασπαλισμένα με μπόλικο ισλάμ και περιορισμό των ελευθεριών, που συνάδουν με μια μοντέρνα κοινωνία. Οι στρατιωτικοί δεν κάθησαν με σταυρωμένα τα χέρια, αλλά ο αντίπαλος ήταν σκληρό καρύδι: οι συνομωσίες της «Βαριοπούλας» και της οργάνωσης «Εργκένεκον» σύντομα αποκαλύφθηκαν και εξαρθρώθηκαν. Παράλληλα, ο Ερντογάν συνέχισε να κινείται όλο και περισσότερο προς το ισλάμ με αποκορύφωμα τον ιδιαίτερα ύποπτο ρόλο του στη δημιουργία και επέκταση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και το Ιράκ, προφανώς για να βγάλει από τη μέση έτσι τους Κούρδους. Έτσι φθάσαμε στην προχθεσινή απόπειρα πραξικοπήματος. Κάποιοι πρόσεξαν μια σύμπτωση στην ημερομηνία (15/7) με το πραξικόπημα του 1974, που ανέτρεψε το Μακάριο στην Κύπρο, αλλά είναι φυσικά απλή σύμπτωση. Για πρώτη φορά στρατιωτικό πραξικόπημα στην Τουρκία αποτυγχάνει και αυτό από μόνο του αποτελεί ιστορική καμπή. Όπως φαίνεται ο Ερντογάν έχει πλέον ξεδοντιάσει εντελώς τους στρατιωτικούς, που παρά τη μεγάλη τους «τεχνογνωσία» επί του θέματος δεν κατάφεραν να κινητοποιήσουν εναντίον του ολόκληρο το στράτευμα. Από την άλλη ο ίδιος επιστράτευσε υπέρ του  μεγάλο μέρος του λαού, που τον ακολουθεί αποφασισμένο ακόμη και να χάσει τη ζωή του για χάρη του. Φυσικά, μετά από αυτό ο ενισχυμένος Ερντογάν θα γίνει ακόμα χειρότερος και η κατ’επίφαση τουρκική δημοκρατία θα φιμωθεί απόλυτα.

niger_coup

Πέρα όμως από τη τουρκική ιδιαιτερότητα, μπορεί να τεθεί το ερώτημα: Πόσο μπορεί να σταθεί στις σημερινές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες ένα πραξικόπημα ανά τον κόσμο; Η απάντηση είναι αρνητική. Θεωρώ κρίσιμη σήμερα την ύπαρξη του διαδικτύου, που κάνει τα πράγματα πολύ πιο δύσκολα για τους επίδοξους πραξικοπηματίες ανά τον κόσμο. Περισσότερη πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των λαών κάνουν τουλάχιστον στις ανεπτυγμένες κοινωνίες το ενδεχόμενο αδιανόητο, ακόμη και αν οι θεσμοί λειτουργούν προβληματικά, όπως εν πολλοίς παρ’ημίν. Τα πραξικοπήματα είναι πλέον «ντεμοντέ» και έχουν περιοριστεί κυρίως σε χώρες της Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια πραξικοπήματα έχουν γίνει στο Νίγηρα (2010), τη Γουϊνέα και το Μάλι (2012), την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Μπενίν (2013), τη Μπουρκίνα Φάσο και το Μπουρούντι (2015). Είναι όμως πραγματικά αξιοσημείωτη η εκδήλωση και επιτυχία πραξικοπημάτων σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη (2014) αλλά και η Αίγυπτος (2013).