Ελπίζω να φταίει μόνο η ζέστη, διαφορετικά…

351x451

Τις τελευταίες δύο ημέρες είδα να εκτυλίσσονται μπροστά μου δύο πολύ έντονα περιστατικά. Σας τα διηγούμαι και τα αξιολογείτε:

Περιστατικό πρώτο:  Νωρίς το πρωί έχω φθάσει στο γκισέ της τράπεζας και πραγματοποιώ κάποιες από τις «ευχάριστες» συναλλαγές της εποχής (Εφορία). Η ουρά αναμονής πίσω μου είναι μικρή (5-6 άτομα). Εμφανίζεται ένας άνθρωπος γύρω στα 60 και παρακάμπτοντας την ουρά πάει και στέκεται στην αρχή της χωρίς να πει οτιδήποτε. Όπως ήταν φυσικό, κάποιος από αυτούς που καθόταν στην ουρά, ένας κύριος παρόμοιας ηλικίας, του επισήμανε ευγενικά ότι υπάρχει ουρά, στην οποία έπρεπε να περιμένει. Ο τύπος λοιπόν, που έκανε την υπέρβαση, βγάζει από την τσέπη του μια κάρτα και αρχίζει να τη δείχνει και να φωνάζει έξαλλος προς αυτόν που του έκανε την παρατήρηση: «Τη βλέπεις αυτή εδώ;;; σκάσε και μη μιλάς !!!» . Να σημειώσω ότι όπως μου φάνηκε, η κάρτα που επέσειε ο εν λόγω πρέπει να ήταν κάρτα ΑΜΕΑ, αν και ο συγκεκριμένος δεν έδειχνε να έχει κάποιο εξωτερικά εμφανές τουλάχιστον πρόβλημα αναπηρίας. Όταν κάποιοι επιχειρήσαμε σε ήπιο τόνο να του πούμε και πάλι για την…ουρά, ο τύπος μας  επιτέθηκε κατά μέτωπον με φράσεις του στυλ «Βουλώστε το !!!», «Έχω προτεραιότητα και σκάστε !!!» και άλλα τέτοια. Αφού λουστήκαμε όλοι οι παρευρισκόμενοι με τα «γαλλικά σαμπουάν» που μας επιδαψίλευσε πρωί-πρωί ο δικός μας, προτιμήσαμε να μην ασχοληθούμε περισσότερο και φυσικά αυτός έκανε τη δουλειά του σαν κύριος.  Δεν επρόκειτο περί ανθρώπου από αυτούς, που θα χαρακτήριζε κανείς ιδιόρρυθμους ή ιδιότροπους. Ήταν σαφές ότι ήταν ένας «δικαιούχος» που έκανε εκ του πονηρού κακόβουλη και κακότροπη χρήση του δικαιώματός του- αν και εφόσον υποθέσουμε ότι το είχε.Δε θα ήταν άσχημο βέβαια, ο υπάλληλος της τράπεζας στο γκισε να ήλεγχε την κάρτα, που έδινε προτεραιότητα στον εν λόγω κύριο για να δει εάν πράγματι την εδικαιούτο. Αλλά κι αυτός ο κακομοίρης είχε λουφάξει από την επιθετική επίδειξη του δικαιώματος προτεραιότητας. Για τους νομικούς: κλασσική περίπτωση άρθρου 281 Α.Κ. !!!

Περιστατικό δεύτερο: Κάτω από το γραφείο μου στεγάζεται ένας ιδιωτικός παιδικός σταθμός. Ένας κύριος -λόγω ηλικίας παππούς- έχει φέρει το εγγονάκι του με το αυτοκίνητο για να το αφήσει στον παιδικό σταθμό. Του είναι πολύ εύκολο να παρκάρει στην άκρη, καθώς υπήρχε θέση στάθμευσης, αλλά δεν το πράττει. Αντ’ αυτού σταματάει με αλάρμ μέσα στη μέση του δρόμου και πηγαίνει με το πάσο του μαζί με το παιδάκι προς το εσωτερικό της στοάς για να το παραδώσει. Όπως είναι φυσικό, αμέσως δημιουργείται πίσω από το σταματημένο αυτοκίνητό του μια ουρά που όλο μεγαλώνει. Η ώρα είναι πρωινή και οι οδηγοί επείγονται να πάνε στις δουλειές τους. Υπάρχουν, από κάποια στιγμή και μετά ορισμένα κορναρίσματα, ως είθισται. Κάποια στιγμή ο δράστης όλου αυτού του χάους εμφανίζεται χωρίς να βιάζεται και όχι μόνο δε μπαίνει γρήγορα στο αυτοκίνητό του για να φύγει και να ελευθερώσει το δρόμο ζητώντας συγγνώμη, παρά αρχίζει να επιτίθεται λεκτικά στους ανθρώπους που τους έχει να περιμένουν σα βλάκες μέσα στη ζέστη.  Άφωνος τον ακούω να κάνει ένα υψιπετές πρωινό κήρυγμα στους δυστυχείς συμπολίτες του που είναι εγκλωβισμένοι στα οχήματά τους. Ναι, ο αθεόφοβος τους έψελνε χοντρά λέγοντάς τους ότι δεν ξέρουν να φέρονται, ότι είναι αγενείς, ότι θα μπορούσαν να έχουν λίγη υπομονή-εξάλλου τι να το έκανε το παιδάκι που συνόδευε στον παιδικό σταθμό, να το έπνιγε ;;; !!!. Όλα αυτά με ύφος χιλίων καρδιναλίων και χωρίς να βιάζεται καθόλου. Το ένστικτό του της αυτοσυντήρησης τον έκανε να μπει επιτέλους στο ρημάδι του και να ξεκουμπιστεί πριν οι πλέον απηυδισμένοι από τα θύματά του βγουν έξω για τα … περαιτέρω.

Να μπούμε στον κόπο να κάνουμε καμία γενίκευση και διαπίστωση; Αρχικά να ξεκαθαρίσω ότι για φαινόμενα όπως αυτά δεν πιστεύω ότι φταίει η κρίση από το 2010 και μετά. Ίσως να τα επιτείνει, όμως η ρίζα του κακού βρίσκεται αρκετά πιο παλιά. Οι κάτοικοι αυτής της χώρας σε ένα μεγάλο βαθμό έχουν συνειδητά ή ασυνείδητα τα τελευταία 40 χρόνια αποστεί από μερικές σταθερές που επιτρέψτε μου να θεωρώ σημαντικές. Τα αίτια είναι φυσικά πολιτικά. Μεταπολεμικά, ολόκληρες δεκαετίες δεξιού μετεμφυλιακού τραμπουκισμού και πασοκικού λαϊκισμού έχουν διδάξει στον έλληνα ότι είναι άρχοντας (αρκεί να είναι στη σωστή πλευρά της βάρκας που πάντα γέρνει κάθε φορά…). Το κράτος είναι φτιαγμένο για να τον υπηρετεί (ατομικά και οικογενειακά) με το ρουσφέτι και τις φωτογραφικές διατάξεις βολέματος. Τον καλώς εννοούμενο πατριωτισμό τον έχει απόλυτα διαγράψει (τι του χρειάζεται άλλωστε να σκέπτεται το κοινό καλό;). Αντ’αυτού προκρίνει δύο φορές το χρόνο μόνο στις εθνικές επετείους το γεμάτο ψεύδη και στρεβλώσεις εθνοκαπηλικό πατριωτισμό-ταμπέλα. Επειδή λοιπόν ο έλληνας είναι άρχοντας και η πάρτη του είναι «suprema lex», δεν του χρειάζεται ένα περίεργο πράγμα που να δεις πως το λένε….;;; – α, ναι ευγένεια και καλοί τρόποι. Ας επικεντρωθούμε σ’αυτό. Τελευταία, διαπιστώνω ειδικά από μερίδα της νεολαίας, να γίνεται λόγος εντελώς απαξιωτικά για την αποκαλούμενη «αστική» ευγένεια. Για τους επικριτές της, όποιος την επιδεικνύει είναι δακτυλοδεικτούμενος και αποσυνάγωγος. Δεν είναι περίεργο. Οι καλοί τρόποι και κυρίως ο σεβασμός στο συνάνθρωπο με διαφορετικότητες ή μη δε διδάσκεται πουθενά σοβαρά και συστηματικά. Εναπόκειται μόνο στην οικογένεια να προσπαθήσει να δώσει κάποια στοιχεία από αυτά στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Άλλοτε τα καταφέρνει, άλλοτε πάλι όχι. Έτσι λοιπόν επικρατεί πολύ συχνά μια συμπεριφορά αγοραίας νοοτροπίας χύδην όχλου. Εννοείται ότι σε τέτοιο περιβάλλον εμφωλεύουν άνετα ο ρατσισμός, η ξενοφοβία, η ομοφοβία και ότι άλλο μπορείς να σκεφθείς. Όλα αυτά συνοδεύονται από ένα πάμπτωχο λεξιλόγιο το πολύ είκοσι λέξεων στο οποίο αναλογικά οι 3 τις 5 λέξεις είναι «μαλ…» και τα παράγωγα αυτού, ενώ κάνουν παντού θραύση οι ιντερνετικές συντομογραφίες του τύπου «γμτ», «τπτ» κ.λ.π.

manners

Ομολογώ πως δεν έχω πολλές ελπίδες για το μέλλον σχετικά με αυτό το θέμα. Η ζωή και η ιστορία προχωρούν ερήμην μας ότι κι αν λέμε εμείς- δέσμιοι ο καθένας των αντιλήψεων της εποχής που   βίωσε εντονότερα. Αλλά ρε γμτ θα ήθελα να συναντώ ανθρώπους με τους οποίους να ανταλλάσουμε μια εγκάρδια καλημέρα και στις ουρές που περιμένουμε να σεβόμαστε τους άλλους και να μην τους περνάμε για μλκ…

Advertisements

Πραξικοπήματα: Ανάμνηση ή πραγματικότητα;

Greece-coup-1967

Η πρόσφατη απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία έφερε στην επικαιρότητα ένα φαινόμενο εν πολλοίς ξεχασμένο στην περιοχή μας και στη χώρα μας. Είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι η ένταξη της Ελλάδας στην Ε.Ο.Κ. το 1979 έβαλε οριστικά εκτός οποιασδήποτε προοπτικής τον κίνδυνο στρατιωτικού πραξικοπήματος. Ας μην ξεχνάμε ότι το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του το 1830 μέχρι και την πτώση της χούντας των συνταγματαρχών το 1974 συγκαταλεγόταν στους «παγκόσμιους πρωταθλητές» στα πραξικοπήματα (ή αλλιώς «Κινήματα»- μέχρι που ιδρύθηκε το ΠΑΣΟΚ και η λέξη άλλαξε νοηματοδότηση). Ειδικότερα στο διάστημα αυτό έλαβαν χώρα στην Ελλάδα 18 πραξικοπήματα ή απόπειρες πραξικοπημάτων. Η εκτροπή του πολιτεύματος σε στρατιωτική δικτατορία ήταν κάτι που μπορούσε σχετικά «λογικά» να συμβεί εν Ελλάδι μέχρι και πριν από 40 χρόνια. Πολλοί από εμάς θυμόμαστε την επιβολή της δικτατορίας την 21η Απριλίου 1967, το πραξικόπημα του Ιωαννίδη το Νοέμβριο του 1973 αμέσως μετά τα γεγονότα του Πολυτεχενείου, αλλά και το αποτραπέν γνωστό ως «Κίνημα της πυζάμας» το 1975 με πρωταγωνιστές κάποιους αμετανόητους χουντικούς αξιωματικούς. Δεν είναι επομένως μακριά η εποχή όπου ξυπνούσες ένα πρωί και άκουγες από το ραδιόφωνο εμβατήρια και δημοτικά τραγούδια και ανακοινώσεις για αναστολή ισχύος άρθρων του Συντάγματος και επιβολή περιορισμού στην κυκλοφορία. Η σύγχρονη ελληνική ιστορία είναι γνωστή: το μετεμφυλιακό κράτος βασίστηκε στο διχασμό του λαού και έδωσε στο στρατό και τα σώματα ασφαλείας μια περιούσια θέση στα πολιτικά πράγματα. Εθεωρείτο λοιπόν μέσα σε περιόδους πολιτικής αναταραχής πιθανό αλλά και «φυσιολογικό» για μεγάλο μέρος του λαού να «επέμβει ο στρατός». Η σήψη του δημοκρατικού πολιτεύματος είχε φθάσει στις παραμονές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 σε τέτοιο σημείο, ώστε πολύ σοβαρά να συζητείται το δίλημμα ποιοί θα κάνουν το πραξικόπημα πρώτοι οι στρατηγοί (Σπαντιδάκης) ή οι συνταγματάρχες (Παπαδόπουλος)… Όπως ξέρουμε το τζακ-ποτ το έπιασε τελικά ο δεύτερος… Κλείνω το θέμα «Ελλάδα» με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση: μπορεί η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση  να έχει πολλές κακές πλευρές, που τις βλέπουμε σήμερα, ας μην ξεχνάμε όμως ότι σε αυτή οφείλεται η σταθεροποίηση της δημοκρατίας μας και η θέση εκτός συζήτησης οποιουδήποτε ενδεχομένου στρατιωτικής δικτατορίας.

turkish-solidersjpg.jpg.size.custom.crop.1086x723

Η Τουρκία από την άλλη πλευρά αποτελεί μια πραγματικά ιδιάζουσα περίπτωση, μια χώρα που πάσχει από διπολική διαταραχή και χαρακτηρίζεται από ακραίες αντιθέσεις. Μπορεί ας πούμε να δεις super-dooper ουρανοξύστες δίπλα σε παράγκες. Κοριτσάκια που ντύνονται όπως η Μπιγιονσέ και η Ριάννα δίπλα σε γυναίκες με μπούρκα. Έτσι είναι και η πολιτική της ζωή. Για πολλές δεκαετίες ο τουρκικός στρατός ήταν επίσημα ο θεματοφύλακας της πολιτικής κληρονομιάς του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Ο Ατατούρκ έβγαλε την Τουρκία από την εποχή των Σουλτάνων και την έκανε σύγχρονο κοσμικό κράτος προσανατολισμένο στο δυτικό κόσμο και κοινοβουλευτική δημοκρατία, επιφορτίζοντας άτυπα το στρατό με την πάση θυσία διαφύλαξη αυτού του μοντέλου. Το τίμημα αυτής της κληρονομιάς ήταν μεγάλο για την τουρκική δημοκρατία. Κάθε φορά που κάτι δεν άρεσε στο Στρατό και το πανίσχυρο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας επειδή παρεξέκλινε από τις αρχές του Κεμαλισμού, ανέτρεπε εκλεγμένες κυβερνήσεις και αναλάμβανε τη διακυβέρνηση της χώρας. Αυτό συνέβη το 1960 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, που καταδικάστηκε σε θάνατο και απαγχονίστηκε, το 1971 με την ανατροπή του πρωθυπουργού Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ, ο οποίος ανετράπη εκ νέου το 1980 από το διαβόητο στρατηγό Κενάν Εβρέν, που επέβαλε μια από τις πιο στυγνές δικτατορίες της σύγχρονης εποχής. Τελευταίο επιτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία ήταν αυτό του 1997, όταν ο στρατός ανέτρεψε τον εκλεγμένο ισλαμιστή πρωθυπουργό Νεζμεντίν Ερμπακάν. Στη συνέχεια ανέτειλε το άστρο του Ταγίπ Ερντογάν, που ήρθε σε μετωπική ρήξη με το στρατιωτικό κατεστημένο της Τουρκίας. Αυτό δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ο αέρας άρχουσας ελιτ που έχουν οι τούρκοι στρατιωτικοί δε συγκρίνεται με τίποτε. Ένα πραγματικά «βαθύ κράτος εν κράτει». Για πρώτη φορά ένας πολιτικός τους κοντράρισε τόσο πολύ στα ίσια. Ο Ερντογάν τους έπαιξε σε ένα γήπεδο που ήταν ανίσχυροι: λαϊκιστής και ισλαμιστής, αναβίωσε στα πιο καθυστερημένα στρώματα της τουρκικής κοινωνίας τα κοιμισμένα αντανακλαστικά του «πατερούλη», του «προστάτη», του «δυναμικού σουλτάνου» πασπαλισμένα με μπόλικο ισλάμ και περιορισμό των ελευθεριών, που συνάδουν με μια μοντέρνα κοινωνία. Οι στρατιωτικοί δεν κάθησαν με σταυρωμένα τα χέρια, αλλά ο αντίπαλος ήταν σκληρό καρύδι: οι συνομωσίες της «Βαριοπούλας» και της οργάνωσης «Εργκένεκον» σύντομα αποκαλύφθηκαν και εξαρθρώθηκαν. Παράλληλα, ο Ερντογάν συνέχισε να κινείται όλο και περισσότερο προς το ισλάμ με αποκορύφωμα τον ιδιαίτερα ύποπτο ρόλο του στη δημιουργία και επέκταση του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία και το Ιράκ, προφανώς για να βγάλει από τη μέση έτσι τους Κούρδους. Έτσι φθάσαμε στην προχθεσινή απόπειρα πραξικοπήματος. Κάποιοι πρόσεξαν μια σύμπτωση στην ημερομηνία (15/7) με το πραξικόπημα του 1974, που ανέτρεψε το Μακάριο στην Κύπρο, αλλά είναι φυσικά απλή σύμπτωση. Για πρώτη φορά στρατιωτικό πραξικόπημα στην Τουρκία αποτυγχάνει και αυτό από μόνο του αποτελεί ιστορική καμπή. Όπως φαίνεται ο Ερντογάν έχει πλέον ξεδοντιάσει εντελώς τους στρατιωτικούς, που παρά τη μεγάλη τους «τεχνογνωσία» επί του θέματος δεν κατάφεραν να κινητοποιήσουν εναντίον του ολόκληρο το στράτευμα. Από την άλλη ο ίδιος επιστράτευσε υπέρ του  μεγάλο μέρος του λαού, που τον ακολουθεί αποφασισμένο ακόμη και να χάσει τη ζωή του για χάρη του. Φυσικά, μετά από αυτό ο ενισχυμένος Ερντογάν θα γίνει ακόμα χειρότερος και η κατ’επίφαση τουρκική δημοκρατία θα φιμωθεί απόλυτα.

niger_coup

Πέρα όμως από τη τουρκική ιδιαιτερότητα, μπορεί να τεθεί το ερώτημα: Πόσο μπορεί να σταθεί στις σημερινές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες ένα πραξικόπημα ανά τον κόσμο; Η απάντηση είναι αρνητική. Θεωρώ κρίσιμη σήμερα την ύπαρξη του διαδικτύου, που κάνει τα πράγματα πολύ πιο δύσκολα για τους επίδοξους πραξικοπηματίες ανά τον κόσμο. Περισσότερη πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των λαών κάνουν τουλάχιστον στις ανεπτυγμένες κοινωνίες το ενδεχόμενο αδιανόητο, ακόμη και αν οι θεσμοί λειτουργούν προβληματικά, όπως εν πολλοίς παρ’ημίν. Τα πραξικοπήματα είναι πλέον «ντεμοντέ» και έχουν περιοριστεί κυρίως σε χώρες της Αφρικής. Τα τελευταία χρόνια πραξικοπήματα έχουν γίνει στο Νίγηρα (2010), τη Γουϊνέα και το Μάλι (2012), την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Μπενίν (2013), τη Μπουρκίνα Φάσο και το Μπουρούντι (2015). Είναι όμως πραγματικά αξιοσημείωτη η εκδήλωση και επιτυχία πραξικοπημάτων σε χώρες όπως η Ταϊλάνδη (2014) αλλά και η Αίγυπτος (2013).